Transcript 07 Doopsgezind NL november 2014

11
foto Johan Tempelaar
2014
november 2014 | Algemene Doopsgezinde Sociëteit
uitgelicht
vooraf
vrije jongens
‘Laten we optimistisch zijn. Laten we
zeggen: Nederland kan het weer. Die
voc-mentaliteit, over grenzen heen
kijken, dynamiek.’
Cordula Rooijendijk,
Vrije jongens, uitgeverij
Atlas Contact, € 21,99
Deze uitspraak van toenmalig premier
Jan Peter Balkenende baarde nogal
wat opzien. De Verenigde OostIndische Compagnie koloniseerde
immers delen van de wereld met
geweld – niet iets om trots op te zijn.
Cordula Rooijendijk, gepromoveerd
geografe, besloot daarop de geschiedenis van de handel en wandel van
Nederlandse kooplieden aan een
nader onderzoek te onderwerpen.
In haar onlangs verschenen boek
Vrije Jongens vertelt ze over het
voc-bestuur, de Heren xvii, dat er
geen been in zag ondeugdelijke
schepen de oceanen op te sturen. Ze
vertelt over de slavenhandel van de
West-Indische Compagnie, over
Anthony van Hoboken die in slavenjongens bleef handelen toen dat
allang verboden was. Dat vormde
overigens geen beletsel om hem in
1842 te bevorderen tot Commandeur
in de Orde van de Nederlandse
Leeuw.
Het laatste hoofdstuk gaat over het
Handelshuis Van Eeghen (1662 tot
heden). De familie Van Eeghen was
en is doopsgezind. Voor Jacob van
Eeghen, geboren in 1631, waren – net
als voor zijn nazaten – doperse principes heilig. Hij was pacifist, handelde
dus niet in wapens, leefde sober en
was er van overtuigd dat op aarde
een door God geschapen evenwicht
bestond dat niet mocht worden verstoord. Derhalve mochten er geen
grote welvaartsverschillen zijn. Van
Eeghen handelde dan ook niet in
slaven. Integendeel, hij kocht zelfs
een slaaf vrij, wat in die tijd heel
bijzonder was.
inhoud
Als we nu eens afspreken
dat we allemaal mensen zijn
…
Aan het slot staat een interview met
Willem van Eeghen: ‘We handelen in
natuurlijke producten die helpen de
gezondheid van mensen te bevorderen. Ik zou bijvoorbeeld niet graag
handelen in alcohol als consumptief
product.’ Het is een waardig einde
van een boeiend en onthullend boek.
Vroeger ging het vooral om het
maken van winst, ongeacht de gevolgen voor de rest van de wereld.
Daar is helaas nog maar weinig aan
veranderd. De Van Eeghens vormen,
zo schrijft Rooijendijk, een uitzondering.
door Bart Smits
advertentie
5
10
12
16
Verlangen naar eenvoud
5
Vermarkt (met) eenvoud
bij hoort, zoals ruimtes voor kinderopvang,
Dingen in beweging zetten
10
doopvonten, kanselbijbels en orgels. Donatus
De bijbel in gewone taal
12
Als een kind
16
Donatus ver zekert
vert ro uwd
Interview Leo Fijen
Donatus verzekert kerkgebouwen en wat daar
is een betrokken specialist. Klein genoeg om
‘De woorden zijn nieuw, de gedachten niet’
u persoonlijk van dienst te zijn. Groot genoeg
om uw verzekeringsbelangen aan toe te vertrouwen. Samen met u zorgen we ervoor dat
Jezus is gewoon gebleven
wat waardevol is, behouden blijft voor onze
kinderen en hun kinderen en hun kinderen…
en verder…
Johan Tempelaar
coördinator communicatie
[email protected]
w w w .donat us.nl t el. 073 - 5221700
uitgelicht2
vrije jongens
ingekomen4
monnikenwerk9
eenvoudig leven
WereldWerk14
illusie van bombarderen
boeken & bladen18
uit de kast20
Elianne de Busschere
column22
Marion Bruggen
kort23
historie24
paint it black…
ingekomen
interview
Inspiratie 2015
Vierjaarlijkse vrijzinnige beraadsdag
Ontmoeting en inspiratie, herkenning en verrassing over
de grenzen van de eigen organisaties heen: dat zijn de
vaste ingrediënten van de vierjaarlijkse vrijzinnige
beraadsdag. Organisatoren zijn de Vrijzinnigen Nederland, de vvp (Vereniging van Vrijzinnig Protestanten), de
Doopsgezinde Broederschap, de Remonstrantse Broederschap en voor het eerst ook het Apostolisch Genootschap.
De dag krijgt een nieuwe naam: ‘Inspiratie 2015’.
Het thema van Inspiratie 2015 is: Connected. Waaraan
verbind je je verhaal? Met in het ochtendprogramma
cabaretière Sara Kroos en emeritus hoogleraar sociologie
Christine Brinkgreve. ’s Middags zijn er workshops.
Mensen maken verhalen. Verhalen maken mensen.
Verhalen geven ons identiteit en oriëntatie: ze helpen ons
onszelf beter te begrijpen, geven ons context en verbinden ons met anderen. Over deze en andere kanten van
verhalen publiceerde Christine Brinkgreve dit jaar het
boek Vertel. De kracht van verhalen.
Sara Kroos is een cabaretière van formaat. Zij vertelt en
zingt over wat zich in haar leven afspeelt/de. Ze groeide
op bij een ongelovige vader en een zeer gelovige moeder.
Sindsdien zoekt zij haar eigen weg, maar het (on)geloof
heeft haar nooit helemaal losgelaten.
U bent van harte uitgenodigd voor Inspiratie 2015 op
zaterdag 18 april 2015 in de Jacobikerk in Utrecht. Zie voor
de meest actuele informatie: www.inspiratie2015.nl
debijbel.nl online
Het Nederlands Bijbelgenootschap heeft de nieuwe
bijbelwebsite debijbel.nl gelanceerd. Op deze site zijn
diverse bijbelvertalingen te lezen en met elkaar te vergelijken. Ook is uitleg over allerlei onderwerpen uit de
tijd en cultuur van de bijbel te vinden, geschreven door
bijbelwetenschappers en theologen. Daarnaast biedt
debijbel.nl veel archeologische illustraties, een tijdlijn,
foto’s en video’s. Ook alle studie-aantekeningen uit de
nbv Studiebijbel staan op de innovatieve website. Diverse
informatie is er op een gebruiksvriendelijke manier met
elkaar verbonden. Het nieuwe debijbel.nl vervangt het
bekende biblija.net, en is speciaal gemaakt om op een
tablet of smartphone te kunnen gebruiken.
Op debijbel.nl zijn enkele bijbelvertalingen voor iedereen
gratis beschikbaar, zoals de Nieuwe Bijbelvertaling en
de nbg 1951. Andere vertalingen, waaronder Bijbel in
Gewone Taal en de Herziene Statenvertaling, zijn samen
met nog meer extra’s beschikbaar voor leden van
het Nederlands Bijbelgenootschap. Een proeftijd van
dertig dagen geeft iedereen die voor het eerst inlogt
op debijbel.nl de kans om kennis te maken met alle
functionaliteiten van de nieuwe website.
Menno Simons Preek Prijs
Een preek is een preek. Hij inspireert je, boeit je, geeft
je nieuwe ideeën, of je kunt je gedachten er niet bijhouden… Maar soms is er een preek die eruit springt,
een preek die je bijblijft. Als voorganger merk je dan dat
hij mensen heeft aangesproken. Voor zo’n preek is de
Menno Simons Preek Prijs bestemd: een vernieuwend,
inspirerend, bijbels getuigenis in de doperse traditie dat
vrede en gerechtigheid aan de orde stelt.
Deze jaarlijkse prijs is ingesteld door dr. H.C. Annelie
Kümpers-Greve, lid van de doopsgezinde gemeente te
Hamburg-Altona. Hij bestaat uit € 1000,– voor de
predikant en € 1000,– voor de gemeente bij wie hij of
zij in dienst is, plus een uitnodiging om de preek (in het
Duits) in de doopsgezinde gemeente Hamburg-Altona
te houden als de prijs samen met het juryrapport wordt
uitgereikt.
Preken kunnen – bij voorkeur in het Duits, maar Nederlands
kan ook – tot 1 december worden gestuurd aan juryvoorzitter
prof. dr. Fernando Enns, [email protected]
Eenvoud raakt aan alles.
Het betekent meer in
verbinding met jezelf
leven, je niet laten
afleiden door alles wat
op je afkomt, leven met
minder impulsen.
Dat is de kern van het
verhaal van Leo Fijen.
4
>>
5
foto Piroschka van der Wouw
interview
H
Verlangen naar eenvoud
Klein durven voelen
tekst Tea G. Rienksma – foto’s Rogier Veldman & Piroschka van der Wouw
Het klinkt eenvoudig, maar dat is het niet. Zo is een
afspraak met Fijen maken betrekkelijk eenvoudig. Maar
het gebouw waar hij werkt binnenkomen is dat niet.
Nadat ik mij gemeld heb bij de receptioniste – ze grapt:
‘ik noem het hier wel Fort Knox’ – word ik opgehaald en
moet ik door een elektronisch afgesloten poortje. Sinds
de moord op Pim Fortuyn is men voorzichtig in medialand. Niemand kan hier zomaar naar binnen. De wereld
is niet meer eenvoudig.
Leo Fijen verwelkomt mij in zijn werkkamer. Hij heeft zich
omringd met getuigenissen van het rijke Roomse leven.
Dit is de wereld van de man van prachtige kloosterseries
en spirituele boeken als De reis van je hoofd naar je hart en
Ik wil dat je leeft. 1 Ik merk dat hij gewend is vanuit zijn
persoonlijke ervaringen te spreken en te schrijven. Geen
theoretische verhandelingen, ook geen opsommingen van
bijbelteksten. ‘Ik kan niet anders’, zegt hij. ‘Ik heb me ook
niet voorbereid op dit gesprek. Ik probeer in alle eerlijkheid en openheid te luisteren naar wat er in me opkomt.’
Hij vertelt over het gezin waar hij is opgegroeid: vader
stukadoor, moeder een boerendochter. Een eenvoudig
gezin. ‘Maar een puur en vitaal bestaan’, zegt hij, ‘gericht
op het gezinsleven en de kerk. Wij waren vooral met
elkaar. Je was dankbaar was voor wat er was. Ik verdiende
als zestienjarige schooljongen met een vakantiebaantje
6
Voor mij staat dit huisje symbool voor de innerlijke,
heilige ruimte in mijzelf. Om daar contact mee te maken
en dat vast te houden, is veel discipline nodig. Monniken
kunnen ons daarbij helpen. Achter hun gedachten en
leefregels zitten eeuwen van wijsheid. Zij helpen mij te
ontdekken wat werkelijk waarde heeft in mijn leven. Eens
bezocht ik een kluizenaar, een boom van een vent. Het
plafond van zijn kluis was twintig centimeter lager dan
hijzelf, hij moest dus voortdurend bukken. Hij vertelde
me dat het niet zo erg is om af en toe je hoofd te stoten,
want dan weet je weer hoe je je moet gedragen. Bovendien zei hij: ‘als ik me buk kan ik mensen pas werkelijk
ontmoeten’. Ook nederigheid is dus een weg naar eenvoud. Het doet me denken aan de periode dat ik met
een gebroken arm in het ziekenhuis lag. Ik was volledig
afhankelijk geworden van de hulp van anderen en dat
kostte me aanvankelijk moeite. Totdat ik me kon overgeven, toen werd het allemaal heel eenvoudig.’
zesendertig gulden en voelde me rijk. Jong getrouwd
kozen wij er voor meteen kinderen te krijgen. Ik studeerde
nog, maar moest ook de kost verdienen. We waren
gelukkig met weinig. Tegenwoordig is het leven niet meer
zo eenvoudig. Er is zoveel afleiding, iedere dag worden we
blootgesteld aan een enorme hoeveelheid prikkels en
impulsen. We moeten voortdurend keuzes maken.’
Simpel huisje
In zijn boek De reis van je hoofd naar je hart uit 2004
schrijft hij dat hij trager en anders wil leven en meer in
contact wil komen met de diepste stem van zijn hart.
In het boek doet hij verslag van zijn gesprekken met
abten en abdissen van kloosters in binnen- en buitenland.
Hoe gaat het nu, tien jaar later? Fijen: ‘Trager leven is
moeilijk momenteel, met deze drukke baan en een vol
bestaan. Maar ik heb inderdaad behoefte aan momenten
waarin het leven simpel en eenvoudig is.’
Hij vertelt over het kleine, eenvoudige zomerhuisje waar
hij met zijn vrouw een paar weken verbleef. Alsof hij even
terug was in de wereld van zijn jeugd. Hoor ik heimwee,
een verlangen naar hoe het ooit was? ‘Nee’, zegt Fijen,
‘daar gaat het niet om, we leven in het hier en nu. Waar
het wel om gaat is dat ieder van ons behoefte heeft aan
een klein, eenvoudig huisje waarin je je geborgen weet.
Is een leven in eenvoud synoniem met een leven zonder
bezittingen? Ik denk aan de groeiende beweging van
mensen die bezig zijn met ‘consuminderen’. Ook zij
zoeken naar een eenvoudiger leven. Bijvoorbeeld Teunie,
moeder van tien kinderen en full time gezinsmanager,
die in een blog vertelt over haar eenvoudige levensstijl.
Van aanvankelijk pure noodzaak naar een bewuste keuze
om spullen de deur uit te doen en tevreden te zijn met
weinig. In plaats van naar een duur pretpark gaan simpelweg pannenkoeken bakken voor een kinderfeestje.
Eenvoudig leven is haar levensstijl geworden.
In een boek over de Franciscaanse spiritualiteit lees ik
over afstand doen van bezit als voorwaarde voor een leven
in eenvoud.2 Moet ik – net als de monniken – afstand
doen van alles? Kan ik niet gewoon met wat er nu is
streven naar een leven in eenvoud? Leo Fijen: ‘Die
innerlijke eenvoud kun je in iedere situatie zoeken en
vinden. Maar wanneer ik teveel wordt afgeleid door zaken
die er niet echt toe doen, is het moeilijk om bij de eenvoud te komen. Ik heb het nodig zo nu en dan de stilte op
te zoeken, afstand te nemen van de waan van de dag, en
te leren van het ritme van de schepping. Zoals op het
strand, wanneer ik in de lege ruimte sta van zand, lucht
en zee. Zo moet ik mij bijvoorbeeld beperken bij het lezen
van e-mails, bij de toevloed van prikkels via internet en de
media. Durven toelaten dat ik me klein en nederig voel.
Zoals aan het sterfbed van mijn vader, toen ik alleen nog
maar een glaasje water voor hem kon halen of een
Leo Fijen met de doperse
dominicaanse zuster Holkje
van der Veer, schrijfster van
het boek Verlangen als
antwoord. Mijn weg met de
dominicaanse traditie,
uitgeverij Ten Have, € 16,95
‘Eerst komt de barmhartigheid,
dan de gerechtigheid’
gebakken visje met hem kon eten. Eenvoudig met hem
samen zijn.’
Barmhartigheid
Tegen het eind van ons gesprek rest mij nog één vraag.
Het lijkt alsof een leven in eenvoud een doel op zich is.
Maar is dat niet te weinig? Wij zijn toch geroepen om
gerechtigheid te doen? ‘Het een kan niet zonder het
ander’, zegt Fijen. ‘Maar eerst komt de barmhartigheid,
dan de gerechtigheid. Door te leven van de barmhartigheid van de ander aan mij, kan ik vrij zijn, mag ik er zijn,
kan ik het goede doen. Van tijd tot tijd moet ik in mijn
hart kijken en de spinnenwebben verwijderen die de
eenvoud van mijn hart versluieren. Wanneer ik mijzelf
kan aanvaarden in al mijn kleinheid en zwakheid, pas
dan kan ik recht doen.’ <<
1 Leo Fijen, De reis van je
hoofd naar je hart. Leefregels
voor het bestaan van alledag,
uitgeverij Ten Have, € 17,99
Leo Fijen, Ik wil dat je leeft.
Tien wegen naar de bron van
je leven, uitgeverij Ten Have,
€ 14,50
2 Eenvoudig verbonden.
Bijdragen aan franciscaanse
milieuspiritualiteit,
red. Chris Elzinga, Koos
Leemker en Hans Sevenhoven, uitgeverij Valkhof
Pers, € 17,50
Leo Fijen (Halfweg, 1955) studeerde geschiedenis
in Leiden en werkte enige jaren in het onderwijs.
Via de journalistiek kwam hij terecht bij de omroep
rkk. Naast hoofd van de rkk is hij presentator van
verschillende rkk-programma’s als Geloofsgesprek
op zondagmorgen, Het Eilandgevoel van Schiermonnikoog en de rkk Kloosterserie. Daarnaast studeert hij
theologie. Zijn wens is om als geestelijk verzorger
te werken met dementerende ouderen.
7
eenvoudig leven
Even stilstaan in de drukte van alledag. Om dan geïnspireerd, verrijkt weer verder
te gaan. Nieuwe paden vinden op oude wegen. Andere, bredere gezichtspunten
opdoen in een inspirerende omgeving en binnen een ongedwongen sfeer. Dat
tocht
is wat Leeftocht u wil bieden, met een buitengewoon aanbod van activiteiten,
lezingen en cursussen op het gebied van religie en spiritualiteit.
Uitgelicht
Uitgelicht
Programma
Kom in je kracht!
28 t/m 30 nov 2014 Dopersduin, Schoorl
Kleurrijke Resonanties van een
nieuwe tijd
In de winter komt alles in de natuur
tot rust. In samenwerking met Caroline
Hogewoning organiseert Dopersduin
een weekend waarin ook jij tot rust
kunt komen. Net als de natuur neem je
Maak kennis met het kleurrijke verhaal
van de Russische schilder Wassily
Kandinsky en zijn Duitse collega Franz
Marc in hun meeslepende poging om
Geheimen van het Oude Testament
14 t/m 15 nov 2014 Fredeshiem
Pasen in november
17 t/m 21 nov 2014 Dopersduin
Levensweg: werken met mergel
tijd voor jezelf en keer je naar binnen.
Zo kun je onderzoeken hoe het staat
met jouw energie en jouw kracht.
Waar krijg je energie van? Wat heb je
nodig om in je kracht te staan? Kun je
je kracht voelen?
Prijs: vanaf €120,- p.p.
21 en 22 nov 2014 Fredeshiem, Steenwijk
de komst van een nieuwe tijd aan te
kondigen met het oprichten van ‘Der
Blaue Reiter’. Ruud Bartlema vertelt
over deze beweging waarbinnen
een gelijkwaardige behandeling van
abstracte schilderkunst en het realisme
21 t/m 23 nov 2014 Dopersduin
Weg van de Tora
28 t/m 29 nov 2014 Fredeshiem
Zing je eigen wijze weg
16 t/m 18 jan 2015 Dopersduin
Beginnen met stilte
29 jan t/m 2 feb 2015 Dopersduin
werd voorgestaan.
Prijs: vanaf €124,- p.p.
Monnikenwerk
Wie een krat Westvleteren-bier in huis wil halen moet de
Sint-Sixtusabdij bellen. Als de lijn niet overbezet is en iemand
opneemt, mag je de code van je nummerbord doorgeven en
een krat komen afhalen. Pas een half jaar later mag je bellen
merken. Daardoor zijn ze goedkoper en makkelijker te
voor een volgende lading.
tekst Jan Willem Stenvers
verkrijgen dan Westvleteren.
Kijk voor meer informatie & prijzen op www.leeftocht.nl
advertenties
Veel bierkenners zijn het erover eens: het lekkerste bier
wordt gebrouwen door de monniken uit de Sint-Sixtusabdij, een klooster in de bossen van West-Vlaanderen. Op
de flesjes staat geen etiket, en de monniken leveren niet
aan horecazaken en slijterijen, alleen aan particulieren en
het eetcafé naast hun abdij. De drank wordt namelijk
uitsluitend gemaakt om het simpele leven in het klooster
te kunnen voortzetten.
Ontwerp & tekst
Print & druk
Alle grafische diensten
onder één dak perfect
voor u uitgevoerd!
Reclame & sign
Online media
Het Spijk 4
Postbus 29
8320 AA URK
0527-689168
[email protected]
@gbugrafisch
www.gbu.nl
GBU_adv Doopsgezind NL_195x131.indd 1
18-03-14 08:48
Al vanaf het ontstaan van het klooster in Vlaanderen wordt
er bier gebrouwen. In 1831 wilde een groep monniken
zich afzonderen in een nieuw te bouwen abdij. In die tijd
hadden bouwvakkers wettelijk recht op twee glazen bier
per dag. Om tijdens de bouw kosten te sparen besloten
de monniken de drank zelf te brouwen. Na de bouw
gingen ze daarmee door en begonnen ze het zogeheten
‘trappistenbier’ te verkopen. Trappistenbieren worden
alleen in de nabijheid van een abdij en onder toezicht van
monniken van de orde der Cisterciënzers gemaakt. De
inkomsten uit de verkoop van het bier mogen alleen worden gebruikt voor de instandhouding van het kloosterleven. Geld dat overblijft gaat naar goede doelen.
Wie het exclusieve biertje een keer wil proeven hoeft
overigens niet naar België te rijden. Er zijn in Nederland
cafés die het bier weten te bemachtigen via boeren uit de
omgeving van de abdij. Voor minimaal € 10,– schenken
zij het u. Dat is wel een stuk duurder dan bekende trappistenmerken als Westmalle en La Trappe, die voor de
productie en exploitatie samenwerken met commerciële
Ook de drank uit de Sint Sixtus-abdij was begin 20e
eeuw op weg om een mooi, exclusief en bekend merk
te worden. Dat zou de bekendheid en het voortbestaan
van het klooster ten goede komen. Een succesverhaal was
dus in de maak, maar ja, dat was helemaal niet de bedoeling! De leden van de orde der Cisterciënzers in Westvleteren wilden juist afzondering, en een simpel gelovig
leven in hun klooster. In 1945 besloot de abt daarom dat
het bierbrouwen niet ten koste mocht gaan van het religieuze leven. Het commercieel brouwen van Westvleteren
werd tot 1992 toevertrouwd aan brouwerij Sint-Bernardus.
Hiermee verloor het bier op den duur zijn ‘trappisten’status. De monniken in de Sint-Sixtusabdij bleven echter
zelf ook nog brouwen voor een kleine afzetmarkt in de
omgeving. Precies genoeg voor hun eigen levensonderhoud. Toen de samenwerking met Sint-Bernardus werd
beëindigd, bleef dus opnieuw alleen de exclusieve
trappisten-variant uit het klooster over die wij vandaag
de dag kennen als Westvleteren-bier.
Ook nu ze steeds ouder worden en de gemeenschap
steeds kleiner wordt, blijven de monniken vasthouden aan de regel dat het brouwen van bier het kloosterleven moet ondersteunen. Ook als daarmee op
den duur het voortbestaan van de abdij, en dus ook
het bier, bedreigd wordt. Wel maakten ze de afgelopen jaren een paar keer een ‘commercieel’ uitstapje
door geringe hoeveelheden bier aan supermarktketens te leveren. De opbrengst daarvan werd gebruikt
om de verbouwing van het klooster te bekostigen. <<
9
eenvoud in communicatie
advertentie
Wonen in een mooie
omgeving, zorg van
hoge kwaliteit
Jennifer Delano (31) is kerkenraadslid
van de doopsgezinde gemeente te
Zaandam. Naast haar werk voor de
gemeente runt ze een pr | communicatiebureau en kan ze als spreekster
geboekt worden. Ook zet ze zich in
voor het platform Pesten Is Niet Leuk:
www.pestenisnietleuk.nl
Vermarkt (met) eenvoud!
Simpelweg jezelf als gemeente vermarkten, dingen
in beweging zetten. Dat klinkt als een utopie, maar
het is echt mogelijk. tekst Jennifer Delano – foto Stockfotografie
Dagelijks spreek ik werknemers en
ondernemers die op zoek zijn naar
meer zichtbaarheid. Hun doelen zijn
bijvoorbeeld de zaal vullen, een boek
verkopen, of een visie verspreiden.
Voor het vermarkten van jezelf of
jouw gemeente geldt eigenlijk
hetzelfde. Het is zonde om de kansen
hiervoor onbenut te laten.
Als gemeente hebben we meer te
bieden dan we denken. Om te beginnen zijn er prima mogelijkheden om
nieuws naar buiten te brengen en
te delen. Denk bijvoorbeeld aan een
eigen website en een nieuwsblad, of
misschien een maandelijkse nieuwsbrief. Dat zijn drie goede manieren
10
om mensen in de gemeente, maar
ook daarbuiten, te bereiken.
Het belangrijkste als je jezelf wilt
laten zien is weten wat je doel is.
Binnenkort zit ik met een christelijk
netwerk om tafel, dat naar eigen
zeggen veel promotie nodig heeft.
Na wat doorvragen blijkt dat ze het
eigenlijk al prima doen, maar er
graag een paar nieuwe mensen bij
willen hebben. Ze hebben al een site,
een nieuwsbrief, een magazine en
een aantal dagen waarop de leden
van het netwerk elkaar kunnen ontmoeten. Eigenlijk hoef ik alleen nog
maar een paar leuke ideeën aan te
dragen voor een actie om nieuwe
mensen te vinden. Dat zou bijvoorbeeld een ‘neem-iemand-mee' actie
kunnen worden. Of het organiseren
van een speciale introductie-avond.
Of het opzetten van een bijzondere
activiteit samen met een ander netwerk. Kortom, ik hoef alleen nog
maar de puntjes op de i te zetten.
Dat is een heel ander verhaal!
Ook wij doopsgezinden hebben als
groep veel meer in huis dan we op
het eerste gezicht zouden denken.
Begin eens bij jezelf. Een heel
eenvoudige methode om meer
mensen te bereiken is: praat met de
mensen om je heen. Dat zou zomaar
de buurman kunnen zijn die van alles
van je weet, behalve dat je christen
bent. Of die collega die ooit een keer
iets zei over geloof, waar je toen niet
verder op in bent gegaan. Praat niet
zomaar met wat mensen, maar
gebruik jouw geloof en gemeente als
actief gespreksonderwerp. Je kent
genoeg mensen, en van hen staan er
daar vast wel een paar voor open.
Nodig die mensen gerust uit om een
leuke activiteit of dienst mee te
maken.
iemand anders die nieuwsgierig is en
een keer met je mee wil. Of die al een
keer mee is gegaan en nog een keer
langs wil komen.
Ook de gemeente kan aan de slag.
Een groep kan met een simpele actie
ver komen. Wanneer de uitvoering
goed lukt, kan de groep zelfs in omvang verdubbelen. Spreek bijvoorbeeld eens met elkaar af dat iedereen
de volgende keer iemand meeneemt.
Je hebt vast wel een vriend, vriendin,
buurman, buurvrouw, hobbymaatje of
Natuurlijk zijn er ook mensen die er
echt voor willen gaan. Gevorderde
zichtbaarheid kun je verkrijgen door
blogs en activiteiten vanaf de website
van de gemeente te delen op de
sociale media.
De enige manier om van een droom
werkelijkheid te maken en dichterbij
het doel te komen is: doen! <<
zes tips voor gratis publiciteit
1 zet al het nieuws op de website
2mail het nieuws door naar de plaatselijke krantjes en bladen
3mail het nieuws door naar de e-maillijst van de gemeente
4vraag iedereen in de kerk die een eigen website heeft om het nieuws ook
daar te publiceren
5 zet het nieuws in het kerkblad
6één of meerdere foto’s verhogen de kans op gratis publiciteit: mail die foto’s
direct mee met het nieuws en zet erbij dat ze gratis gebruikt kunnen worden!
Zorggroep Oldael beheert twee bijzondere
woonzorgcentra in Den Haag:
Aelbrecht van Beijeren (Benoordenhout)
en Oldeslo (Duttendel). Beide centra
liggen in goede wijken, bieden ruime
appartementen, een eigen keuken en
begeleiding, zorg en verpleging op maat.
Gunstige tarieven
U kunt bij ons terecht met én zonder
indicatie. De tarieven voor wonen, zorg
en service zijn gunstig.
Kennis maken? Graag. U kunt ons bellen
op 070 - 530 05 08 (cliëntadviseur)
of 070 - 530 05 30 (bedrijfsbureau).
U vindt ook uitgebreide informatie
op www.oldael.nl.
11
eenvoud in de taal
‘De woorden zijn nieuw,
de gedachten niet’
Krachtige taal
tekst Kalle Brüsewitz
foto’s Nederlands Bijbelgenootschap
‘Zelf het ik het gevoel dat de tekst van de bijbel veel dichterbij komt.’
Bijbelwetenschapper dr. Matthijs de Jong werd tijdens het project
Bijbel in Gewone Taal gegrepen door de kracht van gewone taal.
Al sinds 2006 is De Jong als coördinator Nieuwe Testament en vertaler van
het Nederlandse Bijbelgenootschap samen met anderen
bezig met het project. Afgelopen maand verscheen de
Nieuwe Bijbelvertaling. Binnen
een paar dagen was de eerste
druk uitverkocht. De Jong:
‘Al heel lang weten we dat
eerdere bijbelvertalingen door
veel mensen als erg moeilijk
worden ervaren en als steeds
verder van hen afstaand. We zijn
dan ook al acht jaar geleden begonnen met het ontwikkelen van deze
nieuwe vertaling. Heldere taal is voor
iedereen te begrijpen. Als wij vinden
dat de bijbel voor iedereen is, moeten
we die ook voor iedereen beschikbaar
maken.’ Dat merkte De Jong tijdens
de workshops die hij de afgelopen
jaren gaf. Hij kreeg veel reacties van
mensen die opgelucht waren dat ze
de bijbel eindelijk konden lezen zonder over woorden te struikelen, of
naar betekenissen te vragen. ‘Het was
een enorme klus om met zo weinig
en zulke eenvoudige woorden de
sterke teksten te behouden. Maar als
dat lukt heb je ook echt iets heel
moois’, stelt De Jong.
Toch ging het niet zonder slag of
stoot. De Bijbel in Gewone Taal maakt
gebruik van slechts vierduizend
woorden – de Nieuwe Bijbelvertaling
12
uit 2004 telt er twaalfduizend. De
meeste ingewikkelde woorden waren
volgens De Jong goed te vertalen op
een meer eenvoudige manier. Zo
werd ‘gelijkenissen’ in de nieuwe
vertaling ‘voorbeelden’. En een term
als ‘gerechtigheid’ werd weergegeven
op een manier die past bij de context.
‘In Mattheus 3 vers 15 werd ‘gerechtigheid’ vertaald als: ‘alles wat God
van ons vraagt’ en in Romeinen 1 vers
17 als: ‘de redding die God wil geven’.
Het moeilijkst te vertalen waren de
bijbelse begrippen waar een hele
denkwereld achter schuilgaat. Neem
een term als ‘het koninkrijk van God’.
Het is duidelijk dat het hier niet gaat
om een koninkrijk in de gebruikelijke
zin van het woord. Het is ook duidelijk dat de vertaling van het Griekse
woord basileia met ‘koninkrijk’ maar
heel beperkt overbrengt wat dit belangrijke bijbelse begrip in wezen wil
zeggen. Voor de Bijbel in Gewone Taal
hebben we daarom voor een nieuwe
aanpak gekozen. We zijn allereerst
teruggegaan naar wat dit bijbelse
begrip in de kern wil overbrengen.
Het gaat om Gods allesomvattende
heerschappij die zal dóórbreken. Deze
heerschappij maakt een eind aan de
bestaande situatie, en brengt een
nieuwe tijd. Vervolgens hebben we
de essentie van het begrip ‘koninkrijk
van God’ helder proberen te vatten
in gewone taal. Het is ‘Gods nieuwe
wereld’ geworden.’
De nieuwe vertaling schept voor
de niet zo bijbelvaste doopsgezinden
vele nieuwe mogelijkheden. ‘De
drempel om in de bijbel te lezen is
veel lager geworden. De taal is herkenbaar, direct en begrijpelijk en
nodigt uit tot lezen – een prachtige
kans’, aldus De Jong. Als voorbeeld
nemen we de Bergrede, een gewaardeerde tekst onder doopsgezinden.
De Jong zegt erover: ‘De Bergrede
is te zien als Jezus’ uitleg van Gods
nieuwe wereld. We hebben dat
belangrijke begrip dan ook op een
heel duidelijke manier weergegeven.
Ook hebben we er voor gezorgd dat
de Bergrede als geheel herkenbaar
blijft, door de hoofdkop in de tekst:
Toespraak van Jezus op de berg. De
tekst zelf is onderverdeeld in korte
stukjes, steeds met tussenkopjes
erboven die een samenvatting van
de tekst geven. De beginwoorden
van Jezus’ toespraak staan bekend als
de zaligsprekingen. Jezus spreekt hier
over het geluk. Maar het gaat niet om
aards geluk. Het gaat om gelukkig
zijn in het licht van Gods nieuwe
wereld. Om het bijzondere van deze
uitspraken goed over te brengen,
kiest de Bijbel in Gewone Taal voor
‘het echte geluk’. De zaligsprekingen
beginnen dus steeds met de woorden: ‘Het echte geluk is voor…’’
Eigenlijk is het heel eenvoudig
volgens De Jong: ‘De woorden zijn
nieuw, de gedachten niet.’ <<
Nieuwe Bijbelvertaling (2004) Bijbel in Gewone Taal (2014)
Bergrede
Toespraak van Jezus op de berg
Jezus vertelt over het echte geluk
1 Toen hij de mensenmassa zag, ging hij de berg op.
Daar ging hij zitten met zijn leerlingen om zich heen.
2 Hij nam het woord en onderrichtte hen:
3 ‘Gelukkig wie nederig van hart zijn,
want voor hen is het koninkrijk van de hemel.
4 Gelukkig de treurenden,
want zij zullen getroost worden.
5 Gelukkig de zachtmoedigen,
want zij zullen het land bezitten.
6 Gelukkig wie hongeren en dorsten naar gerechtigheid,
want zij zullen verzadigd worden.
7 Gelukkig de barmhartigen,
want zij zullen barmhartigheid ondervinden.
8 Gelukkig wie zuiver van hart zijn,
want zij zullen God zien.
9 Gelukkig de vredestichters,
want zij zullen kinderen van God genoemd worden.
10Gelukkig wie vanwege de gerechtigheid vervolgd
worden,
want voor hen is het koninkrijk van de hemel.
11 Gelukkig zijn jullie wanneer ze je omwille van mij
uitschelden, vervolgen en van allerlei kwaad betichten.
12Verheug je en juich, want je zult rijkelijk worden
beloond in de hemel; zo immers vervolgden ze vóór jullie
de profeten.’
1 Toen Jezus al die mensen zag, ging hij een berg op.
Daar ging hij zitten. Zijn leerlingen kwamen bij hem.
2 Jezus begon zijn leerlingen uitleg te geven over de
nieuwe wereld. Hij zei:
3 ‘Het echte geluk is voor mensen die weten dat ze God
nodig hebben. Want voor hen is Gods nieuwe wereld.
4 Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben.
Want God zal hen troosten.
5 Het echte geluk is voor mensen die vriendelijk zijn.
Want aan hen zal God de aarde geven.
6 Het echte geluk is voor mensen die doen wat God wil,
en die dat het allerbelangrijkste vinden. Want God zal hun
moeite belonen.
7 Het echte geluk is voor mensen die goed zijn voor
anderen. Want God zal goed zijn voor hen.
8 Het echte geluk is voor mensen die eerlijk zijn.
Want zij zullen God zien.
9 Het echte geluk is voor mensen die vrede sluiten.
Want zij zullen kinderen van God genoemd worden.
10Het echte geluk is voor mensen die lijden omdat ze
doen wat God wil. Want voor hen is Gods nieuwe wereld.
11 Het echte geluk is voor jullie. Jullie zullen het moeilijk
hebben omdat je bij mij hoort. Misschien schelden de
mensen je uit, of willen ze je gevangennemen. Misschien
vertellen ze allerlei leugens over je.
12Als dat gebeurt, moet je blij zijn en vrolijk. Want jullie
krijgen een grote beloning in de hemel. De profeten van
vroeger werden net zo slecht behandeld als jullie nu.’
Nieuwe Bijbelvertaling
© 2004-2007 Nederlands Bijbelgenootschap
Bijbel in gewone Taal
is verkrijgbaar bij de
betere boekhandel of via
www.bijbelingewonetaal.nl
isbn 978 90 8912 041 0
€ 28,50
Bijbel In Gewone Taal © 2014 Nederlands Bijbelgenootschap
13
Wegbombarderen
van IS: illusie
tekst Bram Grandia & Greetje Witte-Rang
In september vond in het dagblad Trouw een discussie plaats
over pacifisme. Mient Jan Faber stelde dat pacifisme geen optie
is als het gaat om de strijd tegen IS. In een reactie wezen wij
erop dat pacifisme in het veiligheidsbeleid van de overheid
De komst van extremisten uit landen als Turkije naar Syrië
nooit een optie is geweest…
Greetje Witte-Rang &
Bram Grandia zijn lid
van de Theologische
Werkgroep van Kerk
en Vrede.
Voor meer informatie
over deze discussie, zie:
www.kerkenvrede.nl
14
was allang gaande, maar omdat zij tegen Assad vochten
werd dat genegeerd. De ingreep waar men nu – door het
negeren – toe heeft besloten, is veel drastischer. Gekozen
is voor het wegbombarderen van IS. Dat klinkt efficiënt,
net als dertien jaar geleden het wegbombarderen van de
Taliban in Afghanistan, en tien jaar geleden het wegbombarderen van het Saddam-regime in Irak. Iedereen wil
graag geloven dat het mogelijk is – maar het is wensdenken. Zoiets als het ‘efficiënt wegbombarderen van het
kwaad’ bestaat niet, zoals de geschiedenis leert. Op dit
moment is Irak daarvan het gruwelijke voorbeeld. De te
beschermen burgers worden slachtoffer, vijandschap en
chaos nemen toe, terroristen worden gesterkt in hun
overtuiging, zogenaamde martelaren trekken nieuwe
strijders aan. Kortom, vrede is verder weg dan ooit, om
Andere aanpak
Niet de vrede wordt namelijk ingestudeerd en voorbereid, nog maar te zwijgen over wat geweld doet met de
maar de oorlog. Het huidige veiligheidsbeleid kenmerkt mensen die het gebruiken. Over Afghanistan valt hetzich door twee uitgangspunten: de vijand van mijn vijand zelfde verhaal te vertellen. De doelen voor deze oorlog
zijn niet gehaald, de situatie is alleen maar verslechterd.
is mijn vriend en: onbeperkte toegang tot olie. Zelfs als
Maar het vreemde is dat het geloof in geweld niet afdeze uitgangspunten met elkaar strijden wordt dat niet
neemt, eerder toeneemt. De navo wint aan populariteit.
als problematisch ervaren, zo blijkt bijvoorbeeld uit de
positie van Saoedi-Arabië: Saoedi-Arabië en Qatar zijn be- De volgende missie staat voor de deur. Geen time out,
langrijke financiers van IS en tegelijkertijd trouwe bond- maar doorgaan is het motto.
genoten van de VS. Werkelijk veiligheidsbeleid vraagt om
een heel andere aanpak, zo betoogden wij. Het artikel van Geen passivisme
Faber en de reacties die wij kregen maakten duidelijk dat Pacifisme wordt in de publiciteit gelijkgesteld aan nietsin het huidige veiligheidsbeleid noch teruggekeken of
doen. Maar pacifisme is geen passivisme. Integendeel,
geëvalueerd wordt, noch vooruitgekeken. Men reageert
wie vrede wil moet de vrede voorbereiden, en dat is hard
louter op wat zich voordoet. Per definitie ben je dan te laat werken. Voor zulk werkelijk vredesbeleid is het hoog tijd.
– zoals een arts die alle symptomen van suikerziekte
Nodig is een radicale bezinning op hoe de wereld van
negeert en pas in actie komt als er geamputeerd moet
vandaag in elkaar zit. Geen eenvoudige wereld van good
worden. Zo’n arts wordt berispt of ontslagen.
guys en bad guys, maar een multipolaire werkelijkheid
Gaza, hoog tijd voor echte vrede
‘Het menselijk drama in Gaza is onverantwoord en onacceptabel.
1,8 miljoen mensen zijn permanent opgesloten op een klein en
overvol grondgebied. Ze hebben geen vrijheid van beweging,
er vindt geen opbouw en ontwikkeling plaats, er is toenemende
armoede en voortdurend geweld.’
Hiermee begint het manifest van
Vrienden van Sabeel Nederland en
Kairos Palestina NL, in navolging van
een groot aantal christelijke organisaties in Israël en de Palestijnse
gebieden. Het conflict tussen Israël
en de Palestijnen dient allereerst
bezien te worden vanuit het oogpunt
van de slachtoffers: Palestijnse en
Israëlische burgers. De internationale
gemeenschap, inclusief de Nederlandse regering, wordt opgeroepen
de nodige diplomatieke stappen te
zetten, en economische, juridische en
politieke sancties op te leggen.
Palestijnse en Israëlische vredes- en
mensenrechtenactivisten moeten
ondersteund worden in hun geweldloos streven naar een vreedzame,
rechtvaardige en veilige oplossing
voor beide volken.
Tijdens een Inspiratiedag van de
Vrienden van Sabeel Nederland, op 27
september in Utrecht, werd aan de
situatie in Israël en Palestina op
indringende wijze aandacht besteed.
Vooral de kerken zouden zich hier
meer mee bezig moeten houden,
zodat een brede beweging in onze
waarin een Koude Oorlog-benadering niet werkt. Nodig is
bezinning, ook bijvoorbeeld op wat de negatieve invloed
van de rollback-politiek* is geweest op de Russische
houding van vandaag, en hoe we die Russische houding
wél positief kunnen beïnvloeden. Waarom geen kritischhistorische analyse van de doorwerking van honderd jaar
imperiale Midden-Oosten-politiek, waarbij alle kaarten
steeds weer op foute vrienden werden gezet? Aan het
succes van IS hebben we op die manier zelf bijgedragen,
net zoals we door de huidige wapenleveranties en het
militair ingrijpen volgende conflicten en nieuwe slachtoffers zullen creëren. Afrika werd overspoeld met wapens
om Khaddafi te verdrijven, en zonder twijfel duiken die
– samen met de wapens die nu aan bijvoorbeeld de
Koerden geleverd worden – straks op in de volgende
brandhaard. De lachende derde is de wapenindustrie.
samenleving zich actief gaat inzetten
voor vrede in Gaza, de West Bank en
heel Israël.
tekst & foto Henk Blom
Kritiek op Israël is niet hetzelfde als
antisemitisme. Toch moeten we niet
blind zijn voor het groeiend antisemitisme, en oog hebben voor de
dreiging die joodse medeburgers
ervaren. Onvoldoende kennis van
zaken is in veel gevallen de oorzaak
van een veroordelende opstelling.
Laten ook wij ons zo goed mogelijk
informeren!
Die doet goede zaken en kan in reclames aangeven dat
de wapens daadwerkelijk in oorlog getest zijn, zoals de
bloeiende Israëlische wapenproducenten inderdaad doen.
Dieper nadenken
Pacifisten zijn geen naïevelingen. Het waren theologen en
ethici als Buskes, De Graaf, Heering en Strijd, die in eigen
land lieten zien hoe geweld altijd weer nieuw geweld
baart. Pacifisten pleiten ervoor dieper na te denken over
de oorzaken en gevolgen van geweld. Dat is precies wat
er nu níet gebeurt. In deze tijd, waarin militarisme en de
bereidheid te vechten voor het eigenbelang 'de oplossing'
aanreiken voor politieke frustraties en rancune, zoeken
wij mensen die daar niet aan toe willen geven. Pacifist
of niet. <<
* rollback-politiek: poging
om tijdens de Koude Oorlog
het communisme terug te
dringen
15
eenvoud in de bijbel
Als een kind
D
‘Wij doopsgezinden zijn van de eenvoud’
Die middag waren de predikanten, priesters en andere
voorgangers van Zeist bij elkaar om nader kennis te
maken en ervaringen uit te wisselen.
Wij waren dit keer gastheer. Bij koffie en thee had ik een
opgewekte poging gedaan iets te vertellen over de doopsgezinde geschiedenis en ons gedachtegoed. Aan het eind
van het samenzijn liet iemand uit het gezelschap weten
‘nu wel trek’ te hebben in ‘bitterballen en een glas wijn’.
Daarop gaf ik bovenstaande reactie – stoer, maar niet
zonder ironie. Een gereformeerde collega met kerkhistorisch inzicht mompelde vervolgens: ‘ja, doopsgezinden
zijn sobere mensen’.
Zo bevestigden we tussen neus en lippen door weer eens
het vertrouwde beeld van de eenvoudige, sobere levensstijl van de doopsgezinden. Een beeld dat vanuit historisch en sociologisch oogpunt overigens wel wat valt te
nuanceren. Want hoe zit het met de vermogende doopsgezinden in hun ‘mennistenhemels’? En schreef Piet
Visser niet over ‘eenvoudige deftigheid’ in de 19e eeuw?
Doopsgezinden leken een patent te hebben op beschaafde, deugdzame, deftige eenvoud.1
Intussen vermelden we ook in 2014 in boeken en op
websites dat eenvoud kenmerkend is voor doopsgezinden. In de regel gebeurt dat met instemming, en niet
zelden met een zekere trots: ‘wij zijn eenvoudig gebleven’.
Het hoort bij onze identiteit: onopvallende kerkgebouwen,
een platte organisatie, ingetogen liturgie.
Maar eenvoud blijkt een verraderlijk begrip te zijn. Wellicht valt er een helder licht op te werpen vanuit de bijbel,
onze bron tenslotte. Opgewekt ga ik dan ook op zoek, om
al gauw te ontdekken dat ook dit geen sinecure is. In de
Nieuwe Bijbelvertaling komt het woord ‘eenvoud’ twee keer
voor. In Spreuken staat: “Beter in eenvoud leven met de
armen dan de buit verdelen met hoogmoedigen.”2 En in
Handelingen lezen we: “Elke dag kwamen ze trouw en
eensgezind samen in de tempel, braken het brood bij
elkaar thuis en gebruikten hun maaltijden in een geest
van eenvoud en vol vreugde.”3
16
tekst Yko van der Goot
illustratie Feiko Wouda
Mooie teksten, daar niet van, maar pak je er een paar
oudere vertalingen bij, dan ontdek je al gauw dat verschillende woorden uit het Hebreeuws en het Grieks vertaald
worden met ‘eenvoud(ig)’, en dat vertalers in heden en
verleden er vervolgens een gevarieerd potje van hebben
gemaakt. ‘Eenvoudige’ mensen zijn soms omgedoopt
tot ‘gewone’ mensen,4 of heten nu bescheiden, nederig,
oprecht, waar ze vroeger deemoedig of ootmoedig
heetten. En zo spat ‘eenvoud’ in de bijbel naar alle kanten
uiteen qua betekenis en interpretatie.
Misschien helpt het om onderscheid te maken tussen
de geestelijke gesteldheid van de mens enerzijds en zijn
maatschappelijke positie anderzijds. De ‘eenvoudige’ is
geestelijk te typeren als een mens die – als een kind –
de nodige kennis, ervaring, inzicht en rijpheid mist. Het
Hebreeuwse woord ervoor houdt geen waardeoordeel in,
maar geeft aan dat er iets ontbreekt. Van een klein kind
Jezus is ‘gewoon’ gebleven, de eenvoud zelf
kun je zeggen dat het nog onmondig, onschuldig, onervaren, onwetend is. Zeg maar onnozel, dat natuurlijk ook de
klank heeft van naïef of dom.5 Om wijs en verstandig
te worden heeft een kind hulp nodig, opdat het kan leren
en zich laten corrigeren. Een kind staat daar voor open als
het goed is. Maar ook voor een volwassene is zo’n open
instelling aan te bevelen, anders ben je al gauw een beetje
dom of kortzichtig, om niet te zeggen: dwaas.
Zo’n instelling vraagt een bepaalde geestesgesteldheid
die terug te vinden is in de woorden van Jezus: “Ik loof u,
Vader, Heer van hemel en aarde, omdat u deze dingen
voor wijzen en verstandigen verborgen hebt gehouden,
maar ze aan eenvoudige mensen hebt onthuld.”6 Eenvoudige mensen, in oudere vertalingen nog ‘kinderkens’,
‘kleinen’ of ‘onmondigen’ genoemd. Jezus zet wel vaker
dingen op zijn kop en dit is een haast ironische hint: wijs
en verstandig zijn is prachtig, maar het komt er vervolgens wel op aan niet door te schieten in dwaasheid,
grootdoenerij en waanwijsheid, want dan gaan de
wezenlijke dingen aan je voorbij. Dus erken je eigen
onvolkomenheid en blijf vooral kijken met een ‘eenvoudig
oog’.7 Kijk open en onbevooroordeeld, als een kind: dan
kom je tot inzicht.
Maatschappelijk gezien is ‘de eenvoudige’ te typeren als
de onderliggende, onbeduidende mens. Sjofel, armoedig,
gering. In de bijbel zien we daarbij herders en vissers
voorbijkomen. Ook de leerlingen van Jezus zijn geen
heren van het pluche. En wat te denken van Jezus zelf? Hij
is opgegroeid tussen spaanders en houtkrullen. In hem
krijgt eenvoud een gezicht. Jezus is ‘gewoon’ gebleven, de
eenvoud zelf. Hij zal zeggen: “Neem mijn juk op en kom
bij mij in de leer, omdat ik zachtmoedig ben en eenvoudig van hart, en u zult rust vinden voor uw ziel.”8 Dat
moet hij van zijn vader gehad hebben, en van zijn moeder,
want die zong als meisje al in allerlei toonaarden over
eenvoudigen en geringen in de samenleving.9
Jezus heeft niet gestreefd naar macht en rijkdom. Zo is
hij onder ons geweest. Een mens zonder opsmuk, zonder
dubbelzinnigheden of bijbedoelingen, zonder cynisme
of zelfingenomenheid. Hij gaat in tegen de eigenwijsheid
en opgeblazenheid van hen die het allemaal wel gezien
hebben. Tegelijk bekommert hij zich om hen die het
maatschappelijk moeilijk hebben. Zo hebben met name
arme, kleine, verachte mensen hem herkend als een van
hen. De machteloze, stemloze, stille in den lande zag in
hem een lotgenoot en bondgenoot.
Eenvoud in de bijbel is onbevangen als een kind in het
leven staan, bereid om te leren en je te laten corrigeren,
om je te ontwikkelen tot een wijs en verstandig mens,
iemand met een scherp oog voor de menselijke maat en
voor de juiste proporties in kerk en wereld. Eensgezindheid, trouw en solidariteit gaan heel goed samen met
voornaamheid in levensstijl, met een deftige eenvoud
die hart heeft voor mensen en die weet heeft van de
samenhang der dingen. Bijbelse eenvoud vraagt niet om
benepenheid of krenterigheid. Geniet dus gerust van een
borrel en bitterballen als je daar blij van wordt. Maar blijf
vooral leerling en vergeet de vreugde niet:
1 Doopsgezinde Bijdragen,
nr. 38 (2012), pp. 61-97
2 Spreuken 16:19
3 Handelingen 2:46
4 Handelingen 4:13 nbv
5 Spreuken 1:22 en 32 nbv
6 Matteüs 11:25; Lucas 10:21 nbv
7 Matteüs 6:22; Lucas 11:34
Statenvertaling
8 Matteüs 11:29 Willibrord vertaling 1995
9 Lucas 1:46-52
10nlb 246b:5; LvdK 391:5
‘Doe ons de eenvoud vinden,
en, God, voor U als kinderen
op aarde vroom en vrolijk zijn.’ 10 <<
17
boeken & bladen
Tenzij anders vermeld, zijn de bijdragen op deze pagina’s
van de hand van Martin Maassen, [email protected]
doodgewoon
Levensverhalen
waar ik af en toe over struikelde. Of
Girards mimetische begeerte, d.w.z.
begeerte opgewekt door nabootsing
van anderen, onderliggend nu zo
overheersend is als Achterhuis en
Koning stellen, vraag ik mij af. Toch is
de toepassing van Achterhuis en
Koning interessant. Hun visie levert
zonder meer inzichten op die lange
tijd doorwerken.
De kunst van het vreedzaam vechten
eindigt met wijze raad en drie helder
geformuleerde aanbevelingen om het
samengaan van vrijheid (in moderne
samenlevingen) en de angst voor
vrijheid (in traditionele samenlevingen), hoe wankel ook, mogelijk te
maken. Tot slot blijkt dat je vooral je
gezonde verstand moet gebruiken.
Of, zoals de auteurs in de vorm van
een vierde aanbeveling Obama
citeren: ‘Don’t do stupid shit.’
En zo is dat.
door Wieteke van der Molen
Hans Achterhuis en Nico Koning,
De kunst van het vreedzaam vechten,
uitgeverij Lemniscaat, € 34,95
troost
In filosofie
OMSLAG.RG.WB 10-09-14 14:55 Pagina 1
René Gude is Denker des
Vaderlands, oud-directeur
van de ISVW en voormalig
hoofdredacteur van Filosofie
Magazine. Over hem publiceerde Wilma de Rek eerder
het boek Stand-up filosoof, de
antwoorden van René Gude.
‘Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het.’
kunst apart
ISVW UITGEVERS
WIM BRANDS
WWW.ISVW.NL
De opbrengst van dit boek komt ten goede aan de Internationale School voor Wijsbegeerte
Er zijn honderden gedichten geschreven over de dood van een mens.
Allemaal proberen zij, onbestemd en
onmachtig, te raken aan de gevoelens
van verdriet. ‘Woorden schieten
tekort’ is een vaak gebezigde reactie
op de dood van een dierbare. Apart
en gedurfd dus dat juist Denker des
Vaderlands (en oud-hoofdredacteur
van Filosofie Magazine) René Gude,
in gesprek met Wim Brands woorden
probeert te vinden voor het sterven.
Gude kreeg in 2011 te horen dat hij
nog tien procent kans had om twee
jaar te leven. Inmiddels is het 2014 en
lijkt het afscheid nabij. Troost wordt
gezocht in de filosofie. Hij heeft
afgeleerd zichzelf ‘verkeerde verstandelijke voorstellingen voor te toveren’.
Filosofie zorgt ervoor ‘dat je met je
verstand de goede dingen doet’. Dus
houdt Gude met de filosofie zijn
‘verstand in de touwen’. Overigens
ziet hij ook een rol voor religie weggelegd: ‘Het organiseren van vreugde
en verdriet zijn traditioneel kerkelijke
aangelegenheden.’ Alleen zullen er
nieuwe inhouden voor oude vormen
gevonden moeten worden.
Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het,
Wim Brands in gesprek met René Gude,
uitgeverij isvw (Internationale School
voor Wijsbegeerte), € 8,50
voelen
In alles de liefde
WIM BRANDS
IN GESPREK MET
RENÉ GUDE
‘Sterven
is doodeenvoudig.
Iedereen kan het.’
Denker
des Vaderlands
Wim Brands maakt het tv-programma VPRO Boeken, verzorgt
uitzendingen over filosofie voor Human en is dichter.
ISVW UITGEVERS
18
beheerst, klein en toch helder, werkt
daar aan mee. En belezen, dat voel je
je ook. Want Achterhuis en Koning
leiden je met vanzelfsprekend gemak
langs bekende en minder bekende
denkers, citeren literatuur waar je nog
nooit van hebt gehoord (mijn Sinterklaaslijstje is inmiddels zeker een
kantje lang), en analyseren links en
rechts mythes, boeken en bijbelteksten. Maar nergens wordt het écht
moeilijk, vandaar het goede gevoel
over de eigen intellectuele capaciteiten. Prettig.
Het onderwerp is fascinerend. In
tegenstelling tot wat de berichtgeving
door Jehannes Regnerus
in alle media doet vermoeden, wordt
De Denker des Vaderlands,
René Gude, is stervende. Voor
tegenwoordig bij conflicten
minder
Vasili Grossman, Een klein leven – korte
Human sprak Wim Brands met hem over wat er werkelijk
doet in het
leven, over
humeurmanagement
en over
bloed vergoten dan toe
ooit.
Niet
dat
er
verhalen en essays, uit het Russisch
de troost van de filosofie. Juist nu de dood voor de deur
staat, blijken filosofische vaardigheden handig om de
maar het
vertaald door Froukje Slofstra, uitgeverij minder conflicten zijn,
gemoedsrust te bewaren. Als je goed over de inrichting
van je leven hebt nagedacht, hoef je op het eind niet nog
bijkomend geweld wordt
meer
eneen beetje nadenkt hoeft
Balans, € 24,95
van alles goed
te maken. Wie
zich ook niet te verliezen in bozige theorietjes over het
meer beteugeld. Webittere
vechten
lot dat je treft.nog
Natuurlijk dat soort sombere
emoties zijn er wel, maar je kunt leren om ze niet kunstmatig, doordoor
verkeerd gebruik
van je verstand, te verlengen.
altijd, maar steeds meer
middel
En wat het sterven zelf betreft: dat moet toch tamelijk
eenvoudig zijn.orde,
Tot nu toe issport
het iedereen gelukt.
van rechtspraak, inspraak,
en spel. Kortom, we vechten vreedConflictstof tot nadenken
zaam. Ruim zeshonderd bladzijden
De kunst van het vreedzaam vechten is nemen Achterhuis en Koning de
een boek waar je van groeit. De bijna ruimte om dit gegeven uit te werken
vloeibare zinnen, het heldere betoog, en te achterhalen welke machinaties
de flair waarmee ‘moeilijke’ woorden daarachter zitten. En dat doen ze met
verve. Eigenlijk is de onbetwiste voorgebruikt worden – je leest het en je
liefde van beide auteurs voor de
voelt je er gaandeweg erudiet van
hypotheses van René Girard het enige
worden… Zelfs het lettertype:
FOTO BERT NIENHUIS
De Russisch-Joodse schrijver Vasili
Grossman (1905-1964) schreef over
aardige, vriendelijke, doodgewone
mensen. Deze alleraardigste mensen
leefden echter ten tijde van Stalins
regime, en later onder de nazi-bezetting. Zij konden het ene moment
worden geprezen, een dag later
worden gearresteerd en voor jaren
verdwijnen in de Goelag Archipel, of
simpelweg worden geëxecuteerd.
Grossman schreef vele brieven, verhalen en essays. In Een klein leven is
een aantal van die verhalen bijeengebracht, van Grossmans debuut
In de stad Berditsjev tot zijn beroemde
verslag uit concentratiekamp
Treblinka. Hij kwam daar als journalist kort na de bevrijding door het
Rode Leger, en was de eerste die
de verschrikkingen van een woiivernietigingskamp voor de buitenwereld beschreef. Ook twee hartverscheurende brieven die Grossman
aan zijn moeder schreef, jaren nadat
ze door de nazi’s was vermoord, zijn
in Een klein leven opgenomen.
De verhalen zijn niet alleen maar
informatief. Grossman laat de lezer
voelen wat Stalins terreur en die van
de nazi-bezetters met gewone
mensen doet. ‘Mijn vader had een
opmerkelijk talent om te luisteren en
in slechts enkele zinnen het unieke
karakter van een mensenleven op te
roepen’, aldus dochter Jekaterina.
Lezend in Een klein leven heb ik Geloof
en Traditie beproefd, uit de Global
Mennonite History-reeks, geraadpleegd. Onder de Sovjetburgers die
slachtoffer werden van de Stalinterreur, waren tienduizenden mennonieten. Het vasthouden aan hun
christelijk geloofsgetuigenis maakte
hun tot vijanden van het regime.
Naar schatting dertigduizend mennonieten zijn in het interbellum op
onnatuurlijke, gewelddadige wijze
omgekomen. Nog eens vele tienduizenden werd land en eigendom
ontnomen, of zij werden slachtoffer
van gedwongen verhuizingen en
kunstmatig veroorzaakte hongersnood.
Terug naar Grossman. Ondanks alle
ellende om hem heen laat hij een
ex-onderwijzer in het verhaal De oude
onderwijzer zeggen: ‘Ik verlang er naar
het wonder van de menselijke goedheid te begrijpen…’.
Het hadden Grossmans woorden
kunnen zijn.
Actueler kan de aanleiding voor
een boek bijna niet zijn. Tijdens de
uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 scandeerden aanhangers van Geert Wilders in
een Haags café keurig georkestreerd
minder, minder, minder, als antwoord
op Wilders’ vraag of men meer of
minder Marokkanen in Nederland
wilde. Voor dat feit wordt Wilders
nu als verdachte gehoord door het
Openbaar Ministerie, hetgeen
mogelijk zal leiden tot vervolging
wegens haat zaaien tegen de Marokkaanse bevolkingsgroep. Vrijwel op
hetzelfde moment verschijnt van Tom
Mikkers, algemeen secretaris van de
Remonstrantse Broederschap, Het
voelt echt goed, een boekje over de
‘spiritualiteit van de verdraagzaamheid’. Mikkers wil ‘geen jubel over de
rijkdom van verschillen’. Hij wil ‘het
gesprek over verdraagzaamheid een
impuls geven’. Daarbij kan geloof
behulpzaam zijn. Na het benoemen
van de nodige beren op de weg naar
verdraagzaamheid, pleit Mikkers er in
navolging van Jan Terlouw voor om
‘broederschap meer krediet te geven
dan we nu doen’. Hij haalt daarbij een
geliefde tekst van de remonstranten
aan: ‘eenheid in het nodige, vrijheid
in het niet-nodige en in alles de
liefde’. We moeten ‘de verbinding
aangaan’, ‘zien waar we gelijk in zijn’
en ‘de vervreemding toelaten’. Met
taalvondsten als: ‘Jezus bepleitte
nabijheid zonder voorwaarden, geen
ingeblikte relihap’ en: ‘populisten
gebruiken de middelvinger om hun
woorden kracht bij te zetten, Gutmenschen de wijsvinger’, houdt Tom
Mikkers een aanstekelijk pleidooi
voor een geestelijke vorm van verdraagzaamheid. Uiteindelijk gaat het
er om ‘dat we elk mens zien als
iemand die een omhelzing waard is’.
Een ode aan de liefde voor degenen
die je eigenlijk niet liefhebt.
Tom Mikkers, Het voelt echt goed.
Spiritualiteit van de verdraagzaamheid,
uitgeverij Meinema, € 8,95
(e-book € 3,99)
De zonnetjes bij de besproken boeken
en bladen geven de waardering van de
recensent weer. Die kan uiteenlopen van
één zonnetje (niet best) tot vijf (mag op
uw nachtkastje niet ontbreken).
19
uit de kast
‘Ik vraag me vaak af wat Johannes
precies gehoord en gezien heeft’
Over doopsgezinden
wordt gezegd dat zij
‘stillen in den lande’
zijn. In deze rubriek
dagen we hen uit om
uit de kast te komen,
zichzelf te laten zien
en hun geloof onder
woorden te brengen.
Waar bid je voor?
‘Ik bid altijd voor het eten, voor het slapen gaan enzovoort. En speciaal voor vrienden die het moeilijk hebben.
De laatste tijd bid ik ook vanwege dingen die in de wereld
gebeuren, bijvoorbeeld voor de christenen die zo wreed
worden behandeld door de IS.’
Hoe ziet de hemel er uit?
‘Over die vraag denk ik best vaak na. Ik had er pas een
gesprek over met een vriendin. Wij gaan elk jaar naar een
christelijke conferentie in de zomervakantie, de reveilweek. Het voelt daar echt als een stukje hemel op aarde.
Er gebeuren zoveel bijzondere dingen, en de sfeer is zo
veilig en vertrouwd. Mijn vriendin zei: “als de hemel ook
maar een klein beetje op de reveilweek lijkt” – maar in het
echt zal het vast veel mooier zijn – “dan is het al goed”.
Daar sluit ik me bij aan.’
Van welk lied krijg je kippenvel?
Elianne de Busschere
‘Er zijn zoveel liederen die me raken, maar wat echt een
gift blijft is Our God van Chris Tomlin. Dat lied herinnert
mij eraan dat God groter is dan alles om mij heen. Zelfs
groter dan alle omstandigheden, gebeurtenissen of alle
moeilijkheden waar je in zit.’
Elianne de Busschere (14 jaar) is lid van de doopsgezinde gemeente
in Ouddorp en zingt daar in het gospelkoor. Ze hoopt over een paar
jaar in Afrika vrijwilligerswerk te gaan doen, later misschien als arts.
tekst Jan Willem Stenvers – foto Alex van Oostenbrugge
‘Later hoop ik kinderarts te worden en het lijkt me ook
een uitdaging om in Engeland te gaan studeren. Ik ben
dus wel iemand met veel dromen en iemand die de
wereld wil ontdekken.’
Wat betekent het woord ‘doopsgezind’ voor jou?
‘Als één gemeente het geloof met elkaar delen. Als een
team, als één familie er voor elkaar zijn. En natuurlijk
elkaars getuigen zijn van het feit dat je een keuze voor
God hebt gemaakt, dus je laat dopen.’
Welke bijbelse figuur zou jij een dag willen zijn?
‘Er zijn natuurlijk veel bijbelse figuren van wie je het
karakter wel zou willen hebben. Maar ik denk dat ik wel
een dag lang net als Johannes een kijkje in de toekomst
zou willen nemen. Hoe de hemel eruit ziet, hoe de
20
wederkomst zal gaan en dat soort dingen. Ik vraag me
namelijk vaak af wat Johannes precies gehoord en gezien
heeft.’
Welke niet-bijbelse persoon is voor jou een
profeet?
‘Er is een man in onze gemeente die voor mij een profeet
is. Ik ben nog nooit zo’n liefhebbende man tegengekomen. Toen ik werd gedoopt heb ik van hem een boekje
met een aantal van zijn getuigenissen gekregen. Ik vind
die getuigenissen zo mooi en inspirerend. In alles wat hij
doet zie ik Jezus door hem heen.’
Welk boek ligt er op jouw nachtkastje?
‘Op mijn nachtkastje is geen ruimte voor boeken, maar
onder mijn bed liggen onder anderen De Profeet van
Frank E. Peretti, mijn jongerenbijbel en mijn Engelse
bijbel.’
Waar mogen we jou om drie uur ’s nachts voor
wakker maken?
‘Ik denk dat het geweldig is om een keer ’s nachts uit bed
te gaan en bij een heldere lucht lekker in het gras sterren
te kijken. Dat lijkt me adembenemend!’
Als ik niet doopsgezind was, dan…
‘Had ik een aantal goede vriendinnen uit mijn kerk aan
wie ik veel heb, nooit leren kennen.’
doop
Wanneer ben je er klaar voor?
Doopsgezinden staan er om bekend dat ze volwassenen dopen.
Een beter woord voor ‘volwassenendoop’ – en een woord dat ook
ècht duidelijk maakt waar het om gaat – is ‘gelovigendoop’.
Voor doopsgezinden is de doop geen automatisme, geen ritueel
dat op een bepaalde leeftijd wordt voltrokken, maar een bewuste en
weldoordachte keuze. Daarom is het nodig dat we ernstig luisteren
naar de beweegredenen van elke persoon, jong en oud, die kenbaar
maakt gedoopt te willen worden. Soms is het goed om volwassenen
te adviseren nog enige tijd te wachten alvorens zich te laten dopen.
En soms zijn jongeren al zo ver dat ze heel goed begrijpen dat
de doop gegeven moet worden aan al diegenen, aan wie de boete en
verandering des levens is onderwezen en die waarachtig geloven, dat
hun zonden door Christus zijn weggenomen, zoals in 1527 werd opgetekend door de dopers in Schleitheim.
door Edwin de Jong, predikant van de DG Ouddorp
advertentie
Herfstarrangement bij Mennorode
1 oktober t/m 17 december 2014
Met het herfstarrangement kunt u voordelig en in herfstsferen genieten van het prachtige
natuurschoon op de Veluwe! Slechts € 99,- p.p. inclusief 2 overnachtingen, ontbijt, 1x diner
en een warm welkomstdrankje. Kijk voor meer info en voorwaarden op www.mennorode.nl
Waarover werd jij voor het laatst echt kwaad?
‘Pasgeleden zag ik op Facebook een filmpje van een
leraar die kleine kinderen omstebeurt keihard sloeg en
ze daarna letterlijk een meter ver wegschopte, waarna
die kinderen half kreupel wegrenden. Het was verschrikkelijk om te zien!’
www.mennorode.nl
|
[email protected]
|
Apeldoornseweg 185, Elspeet
|
0577 498 111
21
column
kort
Federatie Doopsgezind-Gereformeerd Ameland
Wij zijn op zoek naar een:
predikant(e)
uitgangspunt is een aanstelling voor 0,8 fte
Wij
Eenvoudig?
tekst Marion Bruggen
foto’s Johan Tempelaar
‘Neemt Heit een verrekijker voor me mee?’ Heit, mijn
opa, had net een oproep gekregen voor de mobilisatie in
1939. Mijn vader was een jongetje van acht en nog nooit
buiten Friesland geweest. Een verrekijker als souvenir leek
hem geweldig. Zou die verre spannende wereld daardoor
niet dichterbij komen?
Die verrekijker is er niet gekomen. Mijn vader heeft later,
na de Tweede Wereldoorlog, zelf het avontuur gezocht.
Hij ging in de vijftiger jaren met een vakbond mee op
verzoeningskamp naar Duitsland en ontmoette daar mijn
moeder. Eenmaal terug in Nederland duurde het even
voordat ook anderen zijn liefde voor een meisje van de
voormalige vijand konden waarderen. De wereld bleek
complexer dan gedacht.
Ik heb mezelf afgevraagd wat voor souvenir ik mij
vandaag de dag zou wensen. Voor een verrekijker zou ik
bedanken. De wereld komt immers via allerlei kanalen al
genoeg binnen. Een knappe kop die er nog wijs uit wordt.
Na de zomer heb ik al verscheidene mensen horen
verzuchten: ‘We staan misschien op het randje van oorlog
met al die conflicten rond etnisch en religieus geweld,
maar doorgronden doe ik het niet. Ik zou niet kunnen
navertellen waar en hoe het begon. Het geeft me een
verward en machteloos gevoel.’ Ik herken dat en betrap
mezelf erop dat ik verlang naar een omgekeerde verrekijker. Eentje die de wereld klein maakt en ver weg.
Marion Bruggen is
Broederschapshuizenpredikant voor de
doopsgezinde vakantiehuizen en conferentieoorden.
22
De laatste tijd kom ik regelmatig op Schiermonnikoog
en ik moet zeggen dat die omgekeerde verrekijker daar
uitstekend werkt. De wereld vervaagt en het leven lijkt
simpeler. Of word ik er zelf een ander mens? Bij de enige
supermarkt op het eiland is het altijd druk, maar het
geduld is er vele malen groter dan thuis. Bij de bakker en
de visboer sta ik altijd in de rij, maar ik heb geen haast.
Alle paadjes op het eiland heb ik al tig keer gefietst en
bewandeld. Niets moet. In de tweedehandsboekwinkel,
in de woonkamer van een particulier, ga ik lekker zitten
lezen en vergeet alles om me heen. Het leven is verrukkelijk eenvoudig. Verderop in de dorpsstraat zit een vader
met zijn volwassen zoon en kleinkind naar de mensen te
kijken. Ik hoor hem zeggen: ‘Wat is hier een weldadige
vreedzaamheid.’ Ik kan het alleen maar beamen. Maar
tegelijkertijd besef ik dat in deze kleine gemeenschap ook
heel wat gekonkeld en gestreden wordt. Al was het maar
over een nieuw te bouwen bezoekerscentrum.
Als toerist kun je je voor dat gekonkelfoes heel goed
afsluiten, maar hoe lang houd je thuis die wereldmijding
vol? Dat verschuilen in een versimpeling van de werkelijkheid blijkt lastig met iedere ochtend de krant door de bus
en ’s avonds het acht uur journaal. Er doemen dan vanzelf
vragen op die je niet uit de weg wilt gaan: hoe ga ik als
gelovige om met mijn verantwoordelijkheid voor een
rechtvaardige wereld? Wat wordt er van mij gevraagd in
het kader van goed burgerschap? Ben ik voor of tegen de
deelname van Nederland aan de strijd tegen IS? Ik ben lid
van een vredesgemeente, maar wat betekent dat in
vredesnaam?
Ik besef dat ik toch niet zonder die verrekijker kan die
de wereld dichterbij haalt en mij confronteert met de
complexiteit van het bestaan. Ik ontkom er niet aan, ook al
bezorgt het me hoofdbrekens en gevoelens van machteloosheid. Maar ik heb ook die andere kant nodig. Een
eiland van vreedzaamheid en rust temidden van de chaos.
De eenvoud van ‘dichtbij’. En wat dichtbij te vinden is of
te ervaren valt, mag daar in het groot niet op gehoopt
worden?
De uitdaging ligt in het accepteren van de spanning die
het scherpstellen naar beide kanten met zich meebrengt.
Niet kiezen voor een goedkope vrede of een gemakkelijke
strijd, maar het uithouden in die wereld met zijn onmogelijke mogelijkheden. In die weerbarstigheid blijven
verlangen naar hoe het anders kan.
>zijn een gemeente die voortgekomen is uit twee verschillende
tradities. Per 1 januari 2010 zijn de Doopsgezinde Gemeente
Ameland en de Gereformeerde Kerk Ameland een federatie
aangegaan. Dit maakt ons tot een unieke gemeente in kerkelijk
Nederland;
>willen een gemeente zijn die laagdrempelig is voor de Amelander
gemeenschap;
>zijn een gemeente met 140 belijdende- en 70 doopleden, en
daarnaast 50 belangstellenden;
>vinden de gemeente in zijn totaliteit het belangrijkste orgaan;
>hebben een samenwerkingsverband met een partnergemeente
in Roemenië.
>het een uitdaging vindt om in deze bijzondere gemeente voor
te gaan;
>een afgeronde studie heeft doorlopen;
>werkervaring heeft in één, maar liefst twee gemeenten;
>oog heeft voor de verschillende geloofstradities waaruit onze
gemeente is ontstaan;
>onze uitgangspunten, verwoord in ons beleidsplan, kan onderschrijven;
>bindt en verbindt;
>de ontmoeting centraal stelt;
>jong & oud weet aan te spreken;
>met een groot inlevingsvermogen pastorale zorg verleent;
>maatschappelijk betrokken is.
Wilt u meer weten over deze vacature, neem dan contact op met de
voorzitter van onze kerkenraad/beroepingscommissie Gerrit de Boer:
0519 55 45 93 | 06 21 28 50 17 | [email protected]
Uw sollicitatiebrief met CV en persoonlijke informatie kunt u richten aan:
Nanne van der Meulen | Herenweg 7 | 9161 am Hollum-Ameland
Wij vragen iemand die
>woonachtig wil zijn op het eiland;
>midden in de eilandgemeenschap wil staan;
U kunt uw sollicitatiebrief tot 15 december 2014 opsturen.
volgende nummer: 1984
Zuiderho�e
> interview Douwe Draaisma over (collectief ) geheugen
> generatiegesprek over vredeswerk
> retro in de bijbel
> is 1984 werkelijkheid geworden?
In het Zuiderhof, gelegen in het centrum van Haarlem, is een
huisje vrijgekomen voor een dame boven de 60 jaar die nog
geheel zelfstandig kan wonen.
en nog veel meer…
Nadere inlichtingen zijn verkrijgbaar bij mw. De Ruig:
023 524 30 14.
via de aangegeven contactgegevens
in dit colofon.
U kunt uw bijdrage overmaken op
Doopsgezind NL is een uitgave van de iban nl19 abna 0243 4938 86 t.n.v.
Algemene Doopsgezinde Sociëteit
Algemene Doopsgezinde Sociëteit
(ads) en verschijnt tien keer per jaar. onder vermelding van ‘dnl 2014’.
Het blad wordt tegen een vrijwillige Hoofdredactie Johan Tempelaar
bijdrage toegezonden aan alle leden Eindredactie Marijke van Duin
van doopsgezinde gemeenten.
Redactie Kalle Brüsewitz, Martin
Vrienden en belangstellenden die
Maassen, Wieteke van der Molen,
het blad willen ontvangen, betalen
Tea Rienksma, Marjon Slotboom,
€ 40,– per jaar. U kunt zich opgeven Jan Willem Stenvers
colofon
Ontwerp & opmaak Susan de Loor,
Kantoordeloor, Haarlem
Druk gbu grafisch compleet
www.gbu.nl
Advertenties Saskia Meerts
Oplage 7.500
Papier G-Print Proost & Brandt,
fsc-gecertificeerd
Contact redactie & advertenties
Singel 454 | 1017 aw Amsterdam
t 020 623 09 14 | [email protected]
www.doopsgezind.nl
Abonnement Groot letter
cbb 0341 56 54 99 of [email protected]
Het volgende nummer van Doopsgezind NL verschijnt medio december.
Reacties voor ‘ingekomen’ uiterlijk
13 november 2014 aanleveren.
Brieven dienen kort en zaakgericht
te zijn. De redactie behoudt zich
het recht voor om bijdragen in te
korten of niet op te nemen.
© ads 2014
Ik vind het leven op dit moment verre van eenvoudig. <<
23
historie
Paint it black…
tekst Johan Tempelaar – beeld Museum het Rembrandthuis
Het was een opmerkelijk bericht,
eind vorig jaar in Trouw: ‘Röntgen
ontmaskert een doopsgezinde rebel’.
Een verhaal over een doopsgezinde
broeder die zijn outfit op een door
Govert Flinck geschilderde beeltenis
liet vereenvoudigen.
Al te hippe outfit vakkundig weggekwast
Govert Flinck (1615-1660) staat te boek
als een van de beroemdste leerlingen
van Rembrandt van Rijn. Flinck trad
in 1633 in dienst bij de doopsgezinde
kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh, bij wiens atelier Rembrandt
aan het hoofd stond. Naar verluid
lagen de kwaliteit en uitvoering van
het werk van Flinck zo dicht bij die
van zijn leermeester, dat verschillende
van zijn werken als Rembrandts zijn
verkocht. Toen in 1935 een einde kwam
aan de samenwerking tussen Rembrandt en Uylenburgh, werd Flinck er
zelf chef d’atelier. Voordat Flinck in
Amsterdam terechtkwam had hij zijn
schilders- en tekentalent in Leeuwarden ontwikkeld, onder de hoede van
de doopsgezinde preker en schilder
Lambert Jacobszoon. Die had de
ouders van Flinck er bij een gastpreekbeurt in Kleef van overtuigd dat
hun zoon schilder kon worden, gelyk
zy ook met hem over een kwamen, dat
hy haren Zoon met hem mede naar
Leeuwarden, in zyn huis en onder zyn
opzicht, de Konst zoude leeren.
24
In Amsterdam liet Dirck Jacobszoon
Leeuw (1614-1652), een aldaar woonachtige neef van Flinck, zich door
Flinck portretteren. Het schilderij
wordt gedateerd in 1636 en staat
bekend als het eerste gedateerde en
gesigneerde werk van Flinck. Het is
eigendom van de doopsgezinde
gemeente in Amsterdam, en momenteel in bruikleen bij Het Rembrandthuis. Uit onderzoek door Margriet
van Eikema Hommes, senior onderzoeker bij de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed en universitair
hoofddocent aan de TU Delft, kwam
een wel heel opmerkelijk gegeven
naar voren. Op het portret van
Jacobszoon Leeuw waren diverse
nieuwe lagen verf aangebracht.
Met behulp van de nieuwste technieken op het gebied van röntgenonderzoek werden de lagen achter de zwarte
verf opgelicht en geanalyseerd. Onder
de bij doopsgezinden passende, sobere kleding kwam een veel opvallender
en uitbundiger outfit tevoorschijn
met rode kousen, een hoed met brede
rand, manchetten en een opvallende
kraag. Zoveel uiterlijk vertoon was
echter geen usance bij doopsgezinden en het lijkt er dan ook op dat
Dirk Jacobszoon Leeuw het portret
om die reden liet overschilderen. Van
Eikema Hommes ontdekte dat hij op
het moment dat hij zich liet afbeelden
nog niet gedoopt was, en dat in 1636
– het jaar waarin het schilderij werd
aangepast – diverse van zijn broers en
zussen zich lieten dopen.
Onduidelijk blijft of Dirck Jacobszoon
Leeuw het schilderij liet aanpassen
vanwege sociale druk uit de gemeente en zijn doopsgezinde omgeving, of
dat hij zelf tot de overtuiging was gekomen dat zo’n hippe outfit niet erg
dopers was. Zeker is wel dat de meer
sobere en bescheiden uitstraling
beter paste bij de heersende opvattingen onder zeventiende-eeuwse
doopsgezinden. Voor Jacobszoon
Leeuw zelf gold dat kennelijk niet.
Drie jaar na de versobering van zijn
schilderij sloot hij zich aan bij de
remonstranten… <<
www.rembrandthuis.nl