Transcript 020314 De Herindelingskrant

Burgercomité herindeling Haren
Analyse van de Herindelingskrant
Op 20 februari j.l. liet de gemeente huis aan huis een krantje over het voorlopige raadsbesluit
bezorgen. Om de inwoners van Haren voor te bereiden op de burgerraadpleging van 19 maart.
We nemen een rijtje opvallende punten met u door. Maar eerst de vraag die velen bezighoudt:
is deze krant objectief?
Objectief wil zeggen: een zaak van alle kanten bekijken en belichten, voor- en nadelen
noemen zonder een bepaalde voorkeur of kleuring te laten blijken. Meningen van de
voorstanders en van de tegenstanders weergeven. Iemand die objectief wil oordelen, moet
zich dus allereerst in die pro’s en contra’s verdiepen. Hoe is dat met deze krant gegaan?
De schrijvers van de krant werkten onder regie van het college van B&W. De fracties van de
gemeenteraad mochten geen bemoeienis met de inhoud hebben, want de burgemeester vond
dat niet nodig. De tekst is wel vooraf bekeken door een ‘onafhankelijke commissie’ (bron:
persbericht coalitiefracties d.d. 21 februari). Deze commissie heeft echter geen contact
gezocht met de fracties die tegen het voorlopige fusiebesluit stemden. De argumenten en
meningen van die fracties zijn in de krant alleen in de vorm van een paar losse opmerkingen
weergegeven, en meestal meteen geneutraliseerd. Het is ook de vraag of de commissie in de
korte tijd die haar ter beschikking stond, voldoende gelegenheid heeft gehad zich in het
complete en complexe dossier, alle pro’s en contra’s, te verdiepen. Uit het feit dat de
commissie blijkbaar geen aanleiding heeft gezien de krant tegen te houden, mag dan ook niet
worden geconcludeerd dat de informatie in de krant objectief is.
Antwoord: de krant is niet objectief. Hij geeft hoofdzakelijk de pro-Groningse info van B&W
en de mening van de raadsleden die voor het fusiebesluit stemden.
‘uitvoerig onderzoek’
De Herindelingskrant begint met te stellen dat de gemeenteraad op basis van uitgebreid
onderzoek een besluit nam. De feiten zijn anders. Op 2 september 2013 was er een
bijeenkomst in het gemeentehuis waar de inwoners van Haren voor het eerst informatie
zouden krijgen over de herindeling. Kort daarvoor had de gemeente een enquêteformulier
verspreid, om te zien wat de Harenaars met de herindeling wilden.
Op die bijeenkomst zeiden veel burgers dat ze eerst meer informatie over de mogelijkheden
en consequenties van herindeling wilden. De burgemeester antwoordde: ik heb geen
informatie. Ze vertelde intussen wel uitvoerig wat de Provincie wilde: Haren bij de Stad.
Tynaarlo was niet aan de orde, want dat ligt niet in de provincie Groningen.
Dat was 2 september. De raad moest (van de provincie en van de burgemeester) vóór 1
december een principebesluit over de toekomst van Haren nemen. De voor 14 oktober
geplande besluitvorming over de herindeling werd op voorstel van het college van B&W
uitgesteld tot 25 november omdat er nog onvoldoende informatie was. Tien dagen vóór 25
november werd het aanvullende onderzoek aan de raad toegestuurd. Door de oppositiepartijen
en insprekers, waaronder het burgercomité, werd erop gewezen dat de verstrekte informatie
onvolledig en nogal eenzijdig was.
1
hoe uitvoerig is de krant? Bijvoorbeeld de rijkstaken die naar de gemeente worden
overgeheveld – de belangrijkste reden voor onze herindeling: welke informatie geeft de
Herindelingskrant daarover?
Niets.
hoe objectief is het ‘uitvoerig onderzoek’?
Het onderzoek geeft de indruk dat eenzijdig naar een conclusie is toegewerkt. Het getuigt van
dezelfde aanpak als waarmee de Herindelingskrant is gemaakt. Alle vragen die
gemeenteraadsleden in september, oktober en november 2013 over Tynaarlo stelden, zijn door
B&W en de coalitie als irrelevant van tafel gewerkt. Al die tijd is in de gemeenteraad nooit
gebleken dat de burgemeester en de coalitiepartijen die haar steunden, de optie-Tynaarlo even
grondig als de optie-Groningen wilden onderzoeken. Objectief is: een zaak onpartijdig van
alle kanten bekijken, en openstaan voor pro en contra.
Klik hier om het onderzoek te lezen, en zie hoe daar de aansluiting met Groningen alleen
maar voordelen laat zien, en fusie met Tynaarlo alleen maar nadelen.
wat is de rol van de burgemeester?
Dit is een gevoelige kwestie, want we zagen dat als iemand naar onze waarnemend
burgemeester wijst, de coalitiepartijen ogenblikkelijk boos worden en excuses eisen. We
houden ons daarom bij de droge feiten. De wet zegt dat de burgemeester de voorzitter van de
raad is. Als lid van het college van B&W kan de burgemeester speciale uitvoerende taken
krijgen. Onze burgemeester heeft op zich genomen de herindeling van de gemeente Haren te
leiden. Ze heeft er nooit een geheim van gemaakt dat ze de wens van de Provincie (Haren
sluit zich bij Groningen/Ten Boer aan) de beste – de enige - keus voor Haren vindt. Als
voorzitter van de gemeenteraad behoort een burgemeester onpartijdig te zijn, maar als lid van
het college van B&W kiest een burgemeester (in de besloten kring van de vergadering, nooit
in het openbaar) partij.
In de Herindelingskrant wordt mevrouw Vlietstra als burgemeester en als ‘schakel’ tussen
gemeenteraad en B&W gepresenteerd. Ze kiest daar nadrukkelijk partij, namelijk de kant van
Groningen. Als burgemeester hoort ze onpartijdig te zijn. Als burgemeester in deze schakelmodus vindt ze dat blijkbaar niet nodig.
‘het landschap van Haren is goed beschermd’ (blz. 4)
Goed beschermd, en bovendien, zegt de Herindelingskrant, is veel landschap eigendom van
instanties als het Groninger Landschap, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten’, en daar
gaan gemeente en provincie niet over. Nou ja, is dat echt zo veel landschap?
Natuurmonumenten heeft het Noordlaarderbos. De Harener Wildernis, de oeverlanden in de
Oostpolder en Onnerpolder en het Hemrik zijn van Groninger Landschap. Staatsbosbeheer
heeft Appelbergen en het Quintusbos. Tikkeltje overdreven om dat veel te noemen.
Wat wil de Herindelingskrant hiermee suggereren? Is het andere landschap van Haren zoals
de krant zegt ook zo goed beschermd? De Esserweg en de Vestdijklaan zijn nu de
gemeentegrens met Groningen. Als die grens wegvalt, is de gemeenteraad van Groningen de
instantie die de bestemming (en de bescherming) van de weilanden in Haren-Noord vaststelt.
En van alle andere grond die geen beschermde natuur is.
2
‘kanttekeningen Groningen’ en ‘kanttekeningen Tynaarlo’ (blz. 5)
De afstand tussen inwoners en ‘gemeente’ (Groot-Groningen, 230.000 inwoners) kan worden
verkleind ‘als we bijvoorbeeld een Harense wijk- of dorpsraad oprichten’. Niet duidelijk is
wat die dorpsraad kan uitrichten voor Harenaars die van ambtenaren afhankelijk worden
(jeugdzorg, sociale uitkering, ondersteuning ivm werk of hulpbehoevendheid). Het klinkt een
beetje makkelijk om het verschil tussen grootschaligheid en kleinschaligheid met een
opmerking over een dorpsraad te laten wegsmelten.
De Herindelingskrant sleept de provinciegrens er dan nog eens bij om de optie-Tynaarlo
moeilijk te maken. En dat terwijl zowel de Provincie Groningen als de Provincie Drenthe
hebben uitgesproken dat die grens geen belemmering is. Deze informatie is dus gewoonweg
misleidend. Verder waarschuwt de krant dat Haren veel samenwerkingen met gemeenten en
organisaties in Groningen moet loslaten en in Drenthe moet opbouwen.
Hier wordt het patroon van de krant zichtbaar: problemen met Groningen lossen we op,
problemen met Tynaarlo zijn ‘ingewikkeld, tijdrovend en duur’.
‘Wat zegt de provincie?’ (blz. 5)
De krant: de fusiemogelijkheden zijn getoetst aan de criteria van de Provincie, en de optieGroningen/Ten Boer scoort aldus het beste. De krant noemt twee criteria, en laat er drie weg.
En laat daar nu juist de optie-Tynaarlo het beste scoren.
 Het eerste van drie ‘vergeten’ criteria is het maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak.
Alle peilingen die er in de afgelopen maanden zijn geweest (enquête van
gemeentebestuur, peilingen van politieke partijen, peilingen van website Haren de
Krant) wijzen in dezelfde richting, namelijk dat er weinig draagvlak voor de optieGroningen is. Bestuurlijk draagvlak in Haren: 10 leden van de gemeenteraad stemden
voorlopig voor de optie-Groningen, 7 stemden tegen. Deze stemming vond plaats
onder dreiging van een bestuurscrisis. Van de 10 voorstemmers was er 1 die even later
verklaarde dat hij ‘erin geluisd’ was en die zich bij de oppositie aansloot. En de VVD,
die in december voor stemde, wil met de nieuwe gemeenteraad de voorbereiding van
het definitieve herindelingsbesluit zorgvuldiger doen dan bij het voorbereidingsbesluit
het geval was. Het bestuurlijk draagvlak was in december al niet groot, en het brokkelt
elke maand verder af.
 Het tweede criterium van de Provincie gaat over de samenhang van de fuserende
gemeenten. Zijn de fusiepartners gelijkwaardig aan elkaar, en hebben ze veel
overeenkomsten? Pijnlijke vraag, voor de voorstanders van de optie-Groningen. Het is
begrijpelijk dat de krant dit puntje liever overslaat. Maar objectief is dat niet.
 Het derde criterium vraagt naar de evenwichtige regionale verhoudingen die door de
fusie moeten ontstaan. Ook lastig om dit pro-Groningen om te buigen. De annexatie
van Haren maakt de positie van de stad immers ten opzichte van de regio nog
dominanter. De optie-Tynaarlo kan daarentegen voor meer regionaal evenwicht
zorgen, namelijk als een groene suburbane zone met een eigen karakter, tussen
Groningen en Assen, zoals voorzien in de Regiovisie Groningen-Assen 2030.
3
‘Blijft Haren Harens?’ (blz. 7)
Zorgen hierover zullen worden weggenomen door langjarige schriftelijke afspraken te maken
met Groningen en Ten Boer. En door een wijk- of dorpsraad op te richten, in Hoogkerk werkt
dat namelijk goed. Wel wat wonderlijk dat de krant er niet bij schrijft dat die zorgen helemaal
niet zullen bestaan als Haren voor de optie-Tynaarlo kiest. De inwoners van Zuidlaren, Vries
of Paterswolde hebben er geen enkel belang bij om Haren te veranderen, daarvoor hoeven
vast geen langjarige schriftelijke afspraken te worden gemaakt. Haren kan samen met die
andere dorpen moeiteloos Harens blijven.
Evenmin wordt verteld dat bij een fusie door een gemeenteraad te geven garanties (=
bestuurlijke afspraken) niets waard zijn. Volgende gemeenteraden zijn hieraan niet gebonden,
de garanties kunnen gewoon worden genegeerd.
‘Wat betekent samenvoegen met Groningen voor de inwoners van Haren?’ (blz. 8)
Weinig tot niets, zegt de krant. Verwarrend antwoord, tegenstrijdig ook. Zoals: ‘de meeste
mensen merken in hun dagelijks leven weinig tot niets van een samenvoeging.’ De
herindeling was toch bedoeld omdat er iets veel beters moest komen dan onze huidige
gemeente is? Bijvoorbeeld op het vlak van zorg, waar heel veel Hareners mee te maken
hebben of krijgen. Enfin. Toch maar fuseren met Groningen, want dan hoeven we, schrijft de
krant, specialistische kennis niet meer in te huren, Groningen heeft namelijk een grote
ambtelijke organisatie. ‘Beleidsvorming en de uitvoering van taken en activiteiten voor Haren
zal beter worden’.
Even afgezien van deze vage beloften: als Haren en Tynaarlo samen een nieuwe grotere
gemeente vormen, dan wordt het aantal ambtenaren toch ook groter, en kan de uitvoering van
taken toch ook beter worden? Of zijn de problemen van Haren zo groot dat daar een enorm
ambtenarencorps voor nodig is? De burgemeester noemt (blz. 12) de herinrichting van het
Stationsgebied en van het Raadhuisplein ‘grote ambities’, taken die we zelf niet aankunnen.
Tja, dan is het inderdaad de hoogste tijd om de leiding uit handen te geven. Maar niet in de
vorm van een ‘vlucht naar boven’.
‘Wat betekent samenvoegen met Groningen voor landschap en dorpskarakter?’ (blz. 10)
Geen zorgen, er verandert niets, schrijft de krant. Er is tot 2030 genoeg bouwgrond in de
nieuwe gemeenten Groningen/Ten Boer/Haren. Maar dat is misschien toch een beetje kort
door de bocht. Het duurt maar 16 jaar voordat het 2030 is. Het buitengebied van het
geannexeerde Hoogkerk werd ook pas twintig jaar later voor de stadsuitbreiding van
Groningen gebruikt. En Haren heeft veel mooie plekken om te bouwen, het is maar de vraag
of die 16 jaar ongebruikt blijven.
Het karakter van de dorpen zal niet veranderen, belooft de krant, de identiteit zit in de
mensen. Nee, identiteit zit ook in straten, groene ruimte, gebouwen. Karakter en identiteit
blijven trouwens niet hetzelfde, alles wat leeft verandert. De vraag die er voor Haren ligt, is
hoe we willen veranderen, in welke richting, welk karakter en welke identiteit die verandering
krijgt. Aan sussende praatjes heeft niemand iets.
4
‘Wat betekent samenvoegen met Groningen voor ondernemers?’ (blz. 11)
Geen nadelen (behalve misschien de precariobelasting) wel voordelen, zegt de krant, want
Groningen heeft gespecialiseerde ambtenaren die ondernemers een betere dienstverlening
kunnen bieden. Vreemd. Het Dagblad van het Noorden bericht toch vrij vaak over
ondernemers in de stad die steen en been klagen over het ondernemersonvriendelijke optreden
van de gespecialiseerde ambtenaren en hun wethouder. Jammer dat de Herindelingskrant geen
Harense ondernemer heeft kunnen vinden die naar die ambtenaren uitkijkt.
Janny Vlietstra (blz. 12, 13 en 14).
Blz. 12: ‘Als geen ander kan juist zij toelichten waarom de raad voorlopig kiest voor
samenvoegen met Groningen en Ten Boer.’
de andere interviews: Meningen van drie scholieren (blz. 15), Inwoner van Hoogkerk
(blz. 20 en 21), Voorzitter PCOB Haren (stukje van blz. 21), Voorzitter Buurtvereniging
Ons Belang Oosterhaar en Burgemeester van Ten Boer (blz. 22 en 23)
Deze serie interviews onthult hoe moeilijk het kennelijk is om het maatschappelijk draagvlak
voor het voorlopige fusiebesluit in beeld te brengen. De redactie zette koers naar het
schoolplein. Voorzitter PCOB is wat sceptisch. Voorzitter Ons Belang Oosterhaar is ook
sceptisch waar het gaat om het houden van je identiteit; dit vraagt om kleinschalige omgang
met elkaar en tussen burger en bestuur. Inwoner van Hoogkerk waarschuwt: zorg voor goede
afspraken. Burgemeester van Ten Boer is blij met de ambtenaren van Groningen, maar
herindeling hoeft van hem niet zo nodig. Alles bij elkaar veel redactionele ruimte voor
mensen die van buitenaf tegen Haren aankijken (ook de burgemeester, inwoner van
Winschoten): bladzij 12 t/m 23, de helft van de krant.
‘zo werkt het in Hoogkerk’ (blz. 21)
Het werkt goed in Hoogkerk, met een ‘wijkraad’ die met het gemeentebestuur overlegt en
adviezen uitbrengt. Maar zo kan het natuurlijk overal werken. Ook in een grote gemeente
Haren/Tynaarlo zal een Harense dorpsraad goed werken, misschien wel met minder
stroperigheid dan waar Hoogkerk last van heeft. Om te bewijzen dat de wijkraad van
Hoogkerk goed werkt, noemt de Herindelingskrant het plan om de loketfunctie in Hoogkerk
af te schaffen. Een stevige lobby met 7500 handtekeningen van Hoogkerkers verhinderde dat.
Wat er niet bij staat, is dat de gemeenteraad van Groningen vond dat een loket voor
burgerzaken in Hoogkerk te duur is. De afstand tussen burger en bestuur is in de grote stad nu
eenmaal groot, daar moeten dorpen maar aan wennen.
en zo werkt het in Haren
Een burgerinitiatief protesteerde in augustus 2013 tegen het voornemen van B&W om al na
drie maanden te willen besluiten met welke gemeente Haren zou fuseren: Groningen of
Hoogezand-Sappemeer. In zeer korte tijd steunden meer dan 2400 Harenaars dit protest, en
het dringende verzoek van de 69 initiatiefnemers aan de gemeenteraad om meer tijd te nemen
voor een goed onderzoek van de mogelijkheden. Ook wilde het burgerinitiatief dat de
inwoners van Haren goed over de mogelijkheden werden geïnformeerd, en goed bij de
5
besluitvorming werden betrokken. Het ging hier om niets anders dan de basisvoorwaarden
van fatsoenlijk openbaar bestuur en democratie.
De Herindelingskrant heeft geen letter aan deze actie van het burgerinitiatief gewijd. Wel
lovende woorden over de handtekeningen van Hoogkerkers, en complete stilte voor de bijna
2500 handtekeningen van de Harenaars die het initiatief steunden. Identiteit en karakter zitten
in de mensen, zegt de burgemeester, ‘niet in de bestuurlijke organisatie en het gemeentehuis’.
Een onthullende uitspraak, en de spijker op zijn kop.
Lees ook het document ‘Antwoorden op veelgestelde vragen die u in de herindelingskrant niet
vindt’.
2 maart 2014
6