Transcript Algemene begrippen lichthinder Johan Vandewalle (ppt

Algemene begrippen en situering
lichthinder
Johan Vandewalle
Preventie Lichthinder vzw
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
1
De wereld ‘s nachts
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
2
Europa ‘s nachts
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
3
Vlaanderen ‘s nachts
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
4
Definities
Het verschil tussen lichthinder en lichtvervuiling
Lichthinder is de overlast veroorzaakt door kunstlicht, als
regelrechte verblinding, als verstorende factor bij het
verrichten van avondlijke of nachtelijke activiteiten, of als
bron van onbehagen. Een bijzonder gevoelige groep voor
lichthinder zijn de astronomen. Ook dieren ondervinden
lichthinder door versnippering en beïnvloeding van hun
leefgebied en verstoring van hun bioritme. Voor planten
werden weinig of geen nadelige effecten vastgesteld met
uitzondering van vorstschade door het langer vasthouden
van de bladeren in de herfst.
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
5
Definities
Lichtvervuiling volgens MIRA: is de verhoogde
helderheid van de nachtelijke omgeving door
overmatig en verspillend gebruik van kunstlicht.
Lichtvervuiling wetenschappelijk: Is een wijziging
van lichtniveau’s in de buitenlucht als gevolg van
kunstmatige verlichting.
Lichtvervuiling volgens UNESCO: Elke introductie
van licht door de mens, direct of indirect, van
kunstmatig licht naar de omgeving
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
6
Definities
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
7
Verschillende vormen
•
•
•
•
Lichtkoepel
Verblinding (glare)
Doorbraak (tresspass)
Verspilling
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
8
Lichtkoepel
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
9
Lichtkoepel
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
10
Verblinding (glare)
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
11
Verblinding (glare)
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
12
Doorbraak (tresspass)
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
13
Verspilling
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
14
Duidelijk en veilig?
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
15
Energieverbruik
• Wie is verantwoordelijk?
• Wat is het energieverbruik?
• Wat kan er verbeteren?
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
16
Bronnen van lichthinder en
lichtvervuiling
Aandeel van de doelgroepen in de hoeveelheid buitenverlichting
verkeer en vervoer =
openbare verlichting
overig bevolking
2,4 %
handel & diensten
27,5 %
2,9 %
industrie
8,0%
landbouw
0,5%
cijfers: MIRA-S 2000
verkeer & vervoer
58,7 %
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
17
Energieverbruik
Aandeel van de doelgroepen in de hoeveelheid buitenverlichting
verkeer en vervoer =
openbare verlichting
opw aarts gestraald vermogen (MW)
90
80
70
cijfers: MIRA-S 2000
Industrie = zonder
elektriciteitsproductie
28 oktober 2010
overige
60
handel & diensten
50
verkeer & vervoer
40
landbouw
30
industrie*
bevolking
20
10
0
1996
1997
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
2000
18
Wegverlichting
• “De wegverlichting in
Vlaanderen zorgt bij
benadering voor
genoeg licht om het
hele Vlaamse
grondgebied te
verlichten tot
ongeveer drie keer het
vollemaan-niveau.”
(MIRA-T 2007)
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
19
Wegverlichting
Vlaanderen:
• 867 km snelwegen → gedoofd vanaf medio 2011
• 6.007 km gewestwegen
• 62.250 km gemeentelijke wegen
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
20
Besparingsmaatregelen
openbare verlichting
Maatregel
Jaarlijkse
energiebesparing
% van het
verbruik
48,4 GWh
7,3 %
Lampen vervangen met lager
vermogen
152,9 Gwh
23,2 %
Armaturen en lampen vervangen
met lager vermogen
142,5 GWh
21,6 %
Doven tussen 24 u en 6 u
304,1 GWh
47,1 %
2 laatste maatregelen gelijktijdig
377,8 GWh
58,6 %
Lampen vervangen
Bron: MIRA-S 2000
•
Cijfers op basis van de geînstalleerde openbare verlichting in 1999
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
21
Investeren loont de moeite
maatregel
jaarlijkse
investering
besparing
armat. & lamp. vervangen
met lager vermogen
36,8 milj. € 192,9 milj. € 5 jaar en 3 maanden
doven tussen 24 en 6 u
78,6 milj. €
armat. & lamp. vervangen
met lager vermogen en
doven tussen 24 en 6 u
97,6 milj. € 212,2 milj. € 2 jaar en 2 maanden
terugverdientijd
19,3 milj. € 3 maanden
Bron: MIRA-S 2000
• Besparing op basis van energiebesparing uit MIRA-S, herberekend op basis
van de elektriciteitstarieven van januari 2009
• Investering op basis van de investering uit MIRA-S, herberekend op basis van
de index van de consumptieprijzen van december 2008 en een verhoging van
10% (nieuwe technologie is duurder)
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
22
Wat een verspilling !
Verbruik straatverlichting:
Opgestraald vermogen:
Branduren/jaar:
Verspild verbruik (dat niet
nuttig gebruikt wordt):
CO2 uitstoot:
550 GWh
35 MW
4.366 u
147 GWh
> 25%
= jaarverbruik 42.000
gezinnen
100.000 ton CO2
Bron: MIRA-S 2000
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
23
Reclameverlichting
Wat wordt er verlicht? Het reclamepaneel of de hemel?
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
24
Reclameverlichting
Slechte voorbeelden
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
25
Klemtoonverlichting
De brug of de hemel verlicht?
links vroeger, rechts nu
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
26
Klemtoonverlichting
Het gebouw of de hemel verlicht?
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
27
Terreinverlichting
•
•
•
•
Sportveldverlichting
Parkeerpleinverlichting
Verlichting van bedrijfsterreinen
…
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
28
Terreinverlichting
Wordt enkel het terrein verlicht?
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
29
Terreinverlichting
Voetbalveld in Sinaai (Sint-Niklaas) vroeger (links) en nu (rechts)
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
30
Verlichting bedrijfsterreinen
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
31
Verlichting bedrijfsterreinen
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
32
Assimilatieverlichting
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
33
Particuliere verlichting
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
34
Regelgeving: art. 80 Wegcode
• Bestuurders niet verblinden of in dwaling brengen
• Verkeersborden (zelfs gedeeltelijk) voorstellen of
nabootsen
• Binnen 75 m van verkeerslichten op minder dan 7 m
boven de grond rode of groene tint geven aan
reclameborden, uithangborden of inrichtingen
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
35
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• Op basis van het Milieu handhavingsrapport
2003 van de afdeling Milieu-inspectie.
http://www.mina.be/uploads/MHHR_2003.pdf
• Hoofdstuk 7: Opvolging en eigen initiatief
http://www.mina.be/uploads/MHHR_2003-07.pdf
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
36
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
MI ziet de bestrijding van lichthinder, afkomstig
van hinderlijke inrichtingen, als een
belangrijke uitdaging voor de toekomst…
Ervaring met lichtcontroles leert dat, ondanks
de beperkte bepalingen die hierover in
Vlarem II staan en ondanks het gebrek aan
duidelijke verlichtingsnormen en –
standaarden, lichthinder relatief makkelijk te
saneren is.
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
37
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• Deel 4: Algemene
milieuvoorwaarden voor
ingedeelde inrichtingen. Hoofdstuk
4.6 Beheersing van hinder door
licht
• Deel 6: Milieuvoorwaarden voor
niet-ingedeelde inrichtingen.
Hoofdstuk 6.3 Beheersing van
hinder door licht.
• Beiden hebben zelfde artikelen
 Alle artikels rond lichthinder zijn
voor iedereen van toepassing
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
38
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• .0.1: De exploitant
treft de nodige
maatregelen om
lichthinder te
voorkomen;
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
39
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• .0.2: Het gebruik en de
intensiteit is beperkt
tot de noodwendigheden inzake uitbating
en veiligheid;
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
40
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• Hierbij hanteert MI volgende principes:
– Bij activiteit: het gebruik van de intensiteit van de
lichtbronnen in open lucht zijn beperkt tot de
noodwendigheden inzake uitbating en veiligheid.
De verlichting is dermate geconcipieerd dat nietfunctionele lichtoverdracht naar de omgeving
maximaal wordt beperkt;
– Bij non-activiteit: geen licht.
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
41
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• De term ‘veiligheid’ in de wetgeving verwijst
in deze context echter naar de bescherming
van de integriteit van personen en niet naar
beveiliging tegen inbraak (citaat antwoord
minister leefmilieu op parlementaire vraag).
• Anti-diefstalverlichting behoort dus niet tot
de noodwendigheden inzake ‘veiligheid’.
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
42
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• .0.2: niet functionele
lichtoverdracht naar de
omgeving wordt
beperkt
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
43
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• .0.3: Klemtoonverlichting wordt enkel
op de inrichting
gericht
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
44
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• Sky-Tracer =
klemtoonverlichting
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
45
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• .0.4: Lichtreclame mag
de intensiteit van de
openbare verlichting
niet overtreffen
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
46
Regelgeving: Vlarem II en hoe
Milieuinspectie daar mee omgaat
• Openbare verlichting
eveneens onderhevig
aan VLAREM.
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
47
Meer info regelgeving
• Brochures Ministerie van de
Vlaamse gemeenschap:
“Publiciteit zonder
lichtvervuiling”
• “Openbare wegverlichting
zonder lichthinder”
www.lne.be/themas/hinder-en-risicos/lichthinder/onderzoek/publicaties
28 oktober 2010
Studiedag ’Lichthinder – effecten en oplossingen’
48